Hér segir frá hádramatískri ævi og ástum nornar, skálds og eilífðarblóms. Að gefnu tilefni skal tekið fram að það er einlæg sannfæring höfundar að góð saga sé ekki verri þótt hún sé login.
Föstudagur, 03. september 2010
Af strjálum manni og fjaðurmögnuðum
Ég hafði dregið það í tvo eða þrjá daga að opna skeytið. Ég kannaðist ekki við netfang þess sem sendi það og setti það því ekki í forgang en nú ætlaði ég að henda ruslpósti og ákvað að athuga hvort þetta væri alvöru erindi eða rusl. Þetta reyndist vera ástarbréf frá klikkuðum manni.
’...finnst þú vera einhver reisnarlegasta manneskja sem ég hef rekist á.’
Satt að segja hreyfði hann við hégómanum í mér og ég las bréfið aftur.
Venjulega skanna ég erindi af þessum toga í fljótheitum, þakka svo velviljann með eins fáum orðum og formlegum og mögulegt er, 7-10 dögum síðar. En þetta bréf var öðruvísi. Kímnin í því var ekki tekin af pikkuplínusíðum á netinu og bréfritari var greinilega ekkert óvanur því að raða saman orðum. Reisnarleg, sagði hann en nefndi brjóstin á mér ekki einu orði og minntist hvorki á andlega hæfileika sína né tíðar ferðir með mótmælaspjald á Austurvöll. Reyndar sagði hann engin deili á sér en hann skrifaði undir nafni. Ég skrifaði honum ástarbréf á móti enda ekkert órökréttara að elska ókunnugan mann sem segir að ég sé reisnarleg en kunnugan mann sem þegir þunnu hljóði.
Nokkrum dögum síðar höfðu mörg þúsund orð farið á milli okkar. Þetta reyndist vera atvinnulaus vesalingur. Kann reyndar að reikna og hafði víst fengið að dunda við að segja doktorsnemum hjá Háskólanum í Reykjavík dálítið til og stjórna einhverju alþjóðlegu rannsóknarteymi en er nú brottrækur ger (vegna niðurskurðar) og vinsamlegast beðinn að láta ekki sjá sig í húsakynnum skólans. Sú skoðun hefur heyrst að vafasamt sé að niðurskurðurinn gangi svo langt að ástæða sé til að takmarka fjölda þeirra sem mega koma inn í byggingar stofnunarinnar og háskólakennarar víðsvegar um heim ganga með þá flugu í höfðinu að uppsögnin standi í einhverju sambandi við kjafthátt hans og aðra óþekkt gagnvart skólayfirvöldum. Tugir þeirra hafa lýst hneykslun sinni við menntamálayfirvöld og greinar um valdníðslu HR gagnvart málfrelsinu hafa verið birtar í fjölmiðlum bæði hérlendis og erlendis. Þykir það aukinheldur með ólíkindum að stærðfræðingur af þessum ’strjálleika’ eins og einhver orðaði það, skuli vera efstur á lista yfir þá sem þurfi að víkja.
Áhyggjur alþjóðasamfélagsins af málfrelsi íslenskra háskólamanna eru þó (að sögn skólayfirvalda HR) óþarfar með öllu. Opinber gagnrýni prófessorsins á yfirstjórn skólans hafði engin áhrif á þá skyndiákvörðun að segja honum upp, daginn áður en hann var beðinn um að skila inn námsáætlun haustannar (þess heldur þrálátt tuð hans á einkafundum) heldur var það niðurskurðarhnífurinn sívinsæli sem réði þessari ákvörðun. Mun enda vera nóg af fólki á Íslandi sem getur kennt doktorsnemum að nota vasareikni, svona ef þeir ráða ekki við að læra margföldunartöfluna og því rökrétt að byrja á því að losa sig við þá sem mesta hafa menntunina og reynsluna og eiga greiðastan aðgang að rannsóknarstyrkjum sem nýtast skólanum.
Forvitni mín um þetta vegalausa strjálmenni var vakin enda hef ég alltaf verið dálítið aumingjagóð og þegar hann upplýsti að hann kynni að prjóna lopapeysur og spila scrabble og væri auk þess umhverfisvænn, tók hjartað í mér nokkra aukakippi. Ég sá fyrir mér litla, úfna lopapeysu á ryðguðu reiðhjóli og auk þess gæti ég látið hann um að leggja saman stigin þegar við spiluðum scrabble. Ég vissi ekki til að við ættum neina sameiginlega kunningja og ekki lá mikið af upplýsingum um hann á internetinu, svo ég sá fram á að þurfa bara að hitta hann til að leggja mat á hann. Það varð úr að hann ákvað að heimsækja mig, enda hafði hann svosem ekkert þarfara að gera, atvinnulaus maðurinn.
Daginn sem hann kom, áttaði ég mig á því að hann hafði ráðið sér ímyndarfulltrúa, mann að nafni Baldur Hermannsson, sem lýsir honum sem ’eldklárum andskota’ og ’fjaðurmögnuðum’ manni sem býr yfir ’sprengikrafti’ og ’heillar dömurnar upp úr skónum þótt hann sé ljótur’. Það var fyrst þarna sem ég rann fram af leðurstólnum enda eru þær silkihúfur sem hingað til hafa heillað mig nærtæk sönnun þess að ekkert virkar jafn vel á mig og ljótur maður, nema ef vera skyldi maður sem er bæði ljótur og atvinnulaus. Ég velti því fyrir mér hvernig fjaðurmagnaður maður kemur fyrir sjónir og ég, sem annars á dálítið erfitt með myndræna hugsun, sá fyrir mér fyrirlestrarsal og háskólaprófessor með myndvarpa og bendiprik, fjaðrandi á táberginu. Nokkrum klukkutímum síðar sótti ég hann út á flugvöll. Hann stóð að vísu ekki fjaðrandi á tánum fyrir utan flugstöðina en strjáll var hann sannarlega og sprengikraftur hans þvílíkur að mildi mátti teljast að hann hafði ekki verið handtekinn vegna gruns um tengsl við hryðuverkasamtök.
Um leið og ég stóð augliti til auglitis við vonbiðil minn, rann upp fyrir mér hversvegna hann hafði verið beðinn að halda sig fjarri húsakynnum HR. Maðurinn er hátt í 170 cm á hæð og þrekinn eftir því. Það er auðvitað rökrétt að fjársveltur skóli reyni að forðast að maður svo mikill á velli, fylli hið takmarkaða rými á göngum skólans, á þessum tímum kreppu og niðurskurðar.
Ég er nokkuð viss um að Dylan hefur verið undir áhrifum af þessum söng þegar hann samdi 'With God on Our Side'
Come all ye young rebels, and list while I sing,
For the love of one's country is a terrible thing.
It banishes fear with the speed of a flame,
And it makes us all part of the patriot game.
My name is O'Hanlon, and I've just turned sixteen.
My home is in Monaghan, and where I was weaned
I learned all my life cruel England's to blame,
So now I am part of the patriot game.
This Ireland of ours has too long been half free.
Six counties lie under John Bull's tyranny.
But still De Valera is greatly to blame
For shirking his part in the Patriot game.
They told me how Connolly was shot in his chair,
His wounds from the fighting all bloody and bare.
His fine body twisted, all battered and lame
They soon made me part of the patriot game.
It's nearly two years since I wandered away
With the local battalion of the bold IRA,
For I read of our heroes, and wanted the same
To play out my part in the patriot game.
[extra verse I found]
I don't mind a bit if I shoot down police
They are lackeys for war never guardians of peace
And yet at deserters I'm never let aim
The rebels who sold out the patriot game
And now as I lie here, my body all holes
I think of those traitors who bargained in souls
And I wish that my rifle had given the same
To those Quislings who sold out the patriot game.
Oh my name it is nothin'
My age it means less
The country I come from
Is called the Midwest
I's taught and brought up there
The laws to abide
And that land that I live in
Has God on its side.
Oh the history books tell it
They tell it so well
The cavalries charged
The Indians fell
The cavalries charged
The Indians died
Oh the country was young
With God on its side.
Oh the Spanish-American
War had its day
And the Civil War too
Was soon laid away
And the names of the heroes
I's made to memorize
With guns in their hands
And God on their side.
Oh the First World War, boys
It closed out its fate
The reason for fighting
I never got straight
But I learned to accept it
Accept it with pride
For you don't count the dead
When God's on your side.
When the Second World War
Came to an end
We forgave the Germans
And we were friends
Though they murdered six million
In the ovens they fried
The Germans now too
Have God on their side.
I've learned to hate Russians
All through my whole life
If another war starts
It's them we must fight
To hate them and fear them
To run and to hide
And accept it all bravely
With God on my side.
But now we got weapons
Of the chemical dust
If fire them we're forced to
Then fire them we must
One push of the button
And a shot the world wide
And you never ask questions
When God's on your side.
In a many dark hour
I've been thinkin' about this
That Jesus Christ
Was betrayed by a kiss
But I can't think for you
You'll have to decide
Whether Judas Iscariot
Had God on his side.
So now as I'm leavin'
I'm weary as Hell
The confusion I'm feelin'
Ain't no tongue can tell
The words fill my head
And fall to the floor
If God's on our side
He'll stop the next war.
Ég er smávaxin, ljóshærð, geng oftast í pilsi eða kjól, nota blúndur, pífur og bjarta liti (nema þegar ég er í nornargírnum). Ég finn til mín þegar karlmenn segja mér að ég sé falleg. Mér finnst móðurhlutverkið vera merkilegasta starf í heimi og eins þakklát og ég er feministum fyrir baráttu sína fyrir menntun kvenna og valkostum, tel ég að kvenfrelsishreyfingin hafi gert stór mistök með því að gefa konum þau skilaboð að kona sem kýs að vera heimavinnandi sé ósjálfstæð, metnaðarlaus, kúguð og yfirhöfuð frekar aumkunarverð. Ég fæ fiðring í hjartað þegar ég sé karlmann handleika borvél eða önnur verkfæri og finnst gott að láta karlmann leiða mig eða leggja arm yfir axlir mínar í mannmergð. Ég teikna bleika blómasveiga utan um minnislistana mína og skreyti heimili mitt með brúðum, dúkum, púðum og sætum mokkabollum. Ég reikna með að það sé þetta sem fær þá sem þekkja mig ekki til að kalla mig dúllu eða krútt. Mér líkar það stórilla.
Margir hafa undrast óbeit mína á þessum orðum, einkum þar sem ég er ósköp hrifin af alls kyns dúllulegum hlutum. Hvað er svona slæmt við að öðrum (einkum karlmönnum sem halda að þeir séu gáfaðri en þeir eru) finnist ég sæt? Og ef ég er virkilega svona mikill trukkur í eðli mínu, hversvegna gef ég þá þessa krúttlegu mynd af mér?
Svarið liggur í hugmyndafræðinni á bak við dúlluna. Hugmyndafræði sem var vinsæl meðal kristinna húsmæðra í Bandaríkjunum á fyrri hluta síðustu aldar og er ennþá praktiseruð af stórum hópum kvenna í Bandaríkjunum og Evrópu. Þessar hugmyndir snúast aðallega um það hvernig konan geti gert hjónaband sitt að dansi á rósum með því að vera fullkomin eiginkona, þóknanleg jafnt eiginmanni sínum sem Gvuði. Helen Andelin er þekktasti boðberi þessara kenninga en hún byggir sinn boðskap á nokkrum bækingum sem gefnir voru út á 3. og 4. áratugnum. 1963 gaf hún út bók undir heitinu 'Fascinating Womanhood' og varð hún gífurlega vinsæl meðal kristilegra and-feministahreyfinga á 7. og 8. áratugnum. Enn í dag er þessari bók hampað meðal kristlinga og á henni eru byggð ýmis námskeið og netsíður sem fascinating womanhood hreyfingin (jamm það er stór cult hreyfing í kringum þessa bók) býður upp á.
Samkvæmt Helen Andelin er hlutverk konunnar skýrt í Biblíunni, hún á að vera eiginkona og móðir, dá og virða eiginmann sinn og vera honum hlýðin, búa honum dásamlegt heimili og styðja hann í einu og öllu. Hlutverk hans er að sjá henni og börnum farborða, elska hana og annast, sinna grófari heimilsstörfum svo sem viðgerðum og vera höfuð heimilisins, þ.e.hafa vit fyrir henni og taka ábyrgð á öllum meiriháttar ákvörðunum. Samkvæmt Andelin er megin ástæða hjónaskilnaða og óhamingju í hjónabandi sú að fólk fylgir ekki þessum lögmálum. Ef hjónabandið er ekki dans á rósum getur konan lagað það með því að uppfylla hlutverk sitt og geri hún það mun maðurinn hennar sjálfkrafa sinna sínu hlutverki betur og allir verða hamingjusamir.
Fascinating Womanhood kennir konunni að laða fram ást og blíðu í manni sínum með því að vera sæt og góð, temja sér mjúkar hreyfingar, tala með lágstemmdri, silkimjúkri rödd og koma sér upp kvenlegum áhugamálum. Í anda þessara kenninga eru í dag haldin námskeið fyrir konur í skilnaðarhættu og nú er til ókeypis og aðgengileg netútgáfa af frekar ömurlegri bók sem segir sögu konu sem bjargaði hjónabandi sínu með því að sækja slíkt námskeið. Þetta lesefni vekur hjá mér sömu hughrif og þegar ég heyri orð eins og krútt og dúlla notuð um fullorðið fólk.
Hin töfrandi kona leggur töluverðan metnað í að vera sæt fyrir manninn sinn og hún verður að hafa hugfast að er ekki hennar smekkur sem skiptir máli, heldur hans. Best er að spyrja hann ráða um þetta sem annað. En hún á ekki bara að vera sæt, hún á líka að helga líf sitt þeim tilgangi að snúast í kringum hann. Ég veit ekki hvort þessar leiðbeiningar eru teknar beint upp úr bæklingunum sem urðu Andelin innblástur en þær eru svo sannarlega í fullu samræmi við bókina sem kom út 1963 og námsefnið sem komum er boðið upp á enn í dag.
Fyrsta kenning Helen Andelin er ósköp góð. Konan getur kallað það besta fram í manni sínum með því að taka honum eins og hann er og reyna ekki að breyta honum. Ég held að flestir geti fallist á að það sé æskilegt í öllum samböndum. Hún á líka að meta karlmannlega hæfileika hans að verðleikum og sýna honum virðingu og aðdáun og jájá þetta hljómar allt afskaplega sanngjarnt. Mér finnst hinsvegar ekki eins sanngjarnt að hún eigi að gæta þess að sýna aldrei meiri færni en hann í neinu því sem er álitið karlmannlegt eða gefa neinum tilefni til að ætla að hún sé á einhvern hátt klárari en hann nema í því að bródera og baka auðvitað.
Það gekk þó ekki alvarlega fram af mér fyrr en ég las kaflann um leiðtogahlutverk mannins. Konan má vissulega hafa skoðanir. Hún má bera fram óskir og uppástungur og segja manninum hvað hún telur best og réttast en svo framarlega sem hann misbýður börnum ekki kynferðislega eða beitir líkamlegu ofbeldi á alvarlegu stigi (það er auðvitað á hans ábyrgð að ákveða hvernig hann agar fjölskylduna), þá á hún að láta hann ráða. Eitt verkefnið sem mottan í sögunni fær er t.d.fólgið í því að útbúa, gjarnan í samvinnu við börnin, einhverskonar skírteini, viðurkenningarskjal eða jafnvel tákn á borð við veldissprota og afhenda karlinum með loforði um að hún og börnin muni framvegis hlýða ráðum hans og viðurkenna rétt hans til að stjórna heimilinu. Ég býst við að þeir sem aðhyllast Christian, Domestic Discipline hreyfinguna (sem gengur út á guðdómlegt vald karlsins til að aga konu sína með flengingum og þá er ekki átt við erótískan leik heldur líkamlegar refsingar) myndu mæla með að hún færði honum vönd eða beltisól til að hirta sig með.
Til þess að hjónabandið gangi upp er mikilvægt að konan sé fjárhagslega ósjálfstæð. Það er hans hlutverk að sjá fyrir henni og ef hann fær ekki að uppfylla það hlutverk skerðir það karlmennsku hans og hann verður hundleiðinleg væluskjóða. Ef konuna langar að kaupa eitthvað sem hann hefur ekki efni á að veita henni, á hún ekki að taka að sér hlutastarf heldur einfaldlega að endurskoða gildismat sitt og komast að þeirri niðurstöðu að hamingja hennar sé ekki fólgin í veraldargæðum heldur móðurhlutverkinu. Ef hann hefur í raun efni á því sem hún telur sig þarfnast en vill ekki láta það eftir henni, getur hún haft áhrif á hann með því að sjarmera hann upp úr skónum. Ekki með frekju, heldur með því að biðja fallega og brosandi á sama hátt og lítil, vel uppalin stúlka.
Reyndar gengur þessi hugmyndafræði að afskaplega miklu leyti út á ímynd litlu telpunnar. Konan á að velja sér telpulegan klæðnað og hárgreiðslu. Hún að spila sig hjálparvana (eða helst að vera það í alvöru) og leita til hans á sama hátt og lítil telpa leitar til föður síns (þetta er sagt berum orðum.) Hún á að vera sæt og góð eins og smástelpa og beita barnslegum ráðum til að fá sínu framgengt. Ef maðurinn hennar reiðist við hana á hún ekki að svara honum fullum hálsi, heldur dempa reiði hans með því að horfa skömmustulega niður í gólfið eða ef hann er mjög harður við hana, gráta. Hún getur líka í sumum tilvikum gripið inn í áður en hann er orðinn brjálaður með því að spyrja sakleysislega 'you are not going to be mad with poor little me are you?'
Það kemur skýrt fram að þrátt fyrir þetta allt saman sé fráleitt að konan eigi að láta kúga sig. Hún hefur t.d. alveg rétt til að reiðast. Ekki náttúrulega út af einhverjum tittlingaskít eins og því að hann komi bara í mat þegar honum sjálfum þóknast, drekki of mikið, slái ekki lóðina eins oft og hún vill eða gangi illa um en ef hann misbýður henni alvarlega á hún að láta hann vita hvað henni finnst. Það sem skiptir máli er þó hvernig hún tjáir sig. Hún á ekki að rífast og skammast, heldur taka litlar, vel upp aldar telpur sér til fyrirmyndar. Hún getur t.d. stappað niður fæti, hnykkt til höfðinu og hnussað. Hún má líka nota ljót orð, svo framarlega sem hún gætir þess að vega ekki að karlmennsku hans. Veifiskati og rola væru þannig óviðeigandi en hún getur hinsvegar leyft sér að kalla hann óþokka (beast eða heartless man). Hún getur líka komið tilfinningum sínum til skila með innihaldslausum hótunum, t.d. um að tala aldrei við hann framar. Þegar maðurinn sér hvað hún reiðist krúttlega, mun hann ekki snúast til varnar, heldur finna hjá sér hvöt til að sleikja úr henni reiðina.
Ef hún getur ekki hugsað sér þessa aðferð, getur hún notað 'the poor little me approach', þ.e. að vekja vorkunn hans. Hér eru tár mjög viðeigandi. Sögð er saga konu sem vandi manninn sinn af framhjáhaldi með því að hlaupa grátandi í fang hans þegar hann kom heim frá frillunni og kveina: 'hov could you do this to poor little me?'
Ekki virðist vera reiknað með þeim möguleika að konur tjái reiði sína eins og fullorðið fólk, með því að ræða málin í alvöru, gera manninum ljóst hvar þolmörkin liggja og hvaða afleiðingar það mun hafa ef hann misbýður henni aftur og standa við það, heldur stendur valið milli þess að fá frekjukast að hætti barna (sem réttilega er ekki mælt með þar sem það leiði bara til illinda) og að nota krúttlegri barnaaðferðir. Og árangurinn lætur ekki á sér standa segja þær. Kannski það sé bara þetta sem pólitíkusar þurfa að læra til að sannfæra andstæðinga sína? Bara vera nógu krúttlegir og stappa niður fæti í stað þess að rökræða? Maður sér t.d. fyrir sér að Svandís Svavars geti sannfært bæði Samfylkinguna og minnihlutann um nauðsyn þess að hverfa frá stóriðjusefnunni, bara með því að fara í bleikan kjól og stappa niður fæti. Nú eða gráta fallega ef hnussið dugar ekki til og hóta að tala aldrei við Samfylkinguna framar.
Auðvitað er það ekki hugmyndafræði Helen Andelin sem fólk hefur í huga þegar það notar orðið dúlla en það er samt þessi ímynd sem er undirliggjandi. Ímyndin af veru sem er sæt og heillandi en um leið óábyrg og ósjálfstæð. Veru sem vekur hlýju, samúð, verndarþrá og kæti en ekki veru sem þú berð virðingu fyrir, reiðir þig á og tekur mark á. Ekki ímynd jafningja. Krútt eiga alveg á rétt á sér og meira en það. Ímynd dúllunnar er falleg og indæl þegar um er að ræða verur sem hafa ekki forsendur til að bera ábyrgð á sjálfum sér og krefjast þess að vera teknar alvarlega. Smábörn eru dúllur. Hundar og kettir geta verið krútt. Þau vekja í okkur blíðar, góðar, bráðnauðsynlegar tilfinningar og heimurinn þarf þessvegna á krúttum að halda. En um leið og við tengjum þessa ímynd fullorðinni manneskju, setjum við hana þrepi neðar í viðringarstiganum, hún verður í hugum okkar barnaleg, stundum aumkunarverð, jafnvel fyrirlitleg. Það er að verulegu leyti það sem karlremba gengur út á. Fæstir karlmenn hata konur eða telja rétt og gott að beita þær ofbeldi og kúgun. Mjúka karlremban sem lítur á konur sem krútt, eitthvað sem er alveg hægt að eiga ánægjustundir með en þarf ekki að taka mjög alvarlega, er miklu algengari en hrottinn.
Hin viti borna kona er ekki dúlla. Hún er heldur ekki neinn sérstakur trukkur. Henni dettur ekki í hug að gefa eftir rétt sinn til að safna postulínsdúkkum ef hún hefur ánægju af því, bara til þess að samræmast einhverri staðalmynd af töffara og ef hún vill aka jarðýtu þá merkir það ekkert endilega að hún geti ekki hugsað sér að nota háa hæla á árshátíðinni. Hún klæðir sig eins og henni sýnist og sinnir þeim verkefnum sem henni sýnist. Þótt hún votti karlmanni þakkæti þegar hann gerir við bílinn hennar, veit hún sjálf hvenær hún þarfnast ráða hans og hvenær hún kærir sig um aðstoð hans og álit. Hún þiggur með gleði gjafir sem gefnar eru af ást eða hlýhug en hún biður ekki um þær eins og smákrakki. Jafnvel þótt hún bindi bleikan borða í hárið á sér og tjái ást sína með því að smyrja nesti fyrir manninn sinn, merkir það ekki að hún sætti sig við að hann skilji óhreinar nærbuxur eftir á baðgólinu. Hún getur beðist afsökunar ef það á við en hún lætur engan vaða yfir sig eða komast upp með ósanngjarnar kröfur eða gagnrýni. Og ef hún reiðist gerir hún sig skiljanlega að því marki að þú missir alla löngun til að komast að því hvað gerist ef þú misbýður henni í annað sinn.
Ég nota orðið rassgat sem vægt blótsyrði, svona til að gefa til kynna að mér sé eilítið sigið í skap.
-Rassgat, segi ég ef kaffifilterinn rifnar og korgurinn rennur ofan í könnuna.
-Rassgat, hnussa ég þegar ég sé svona fyrirsagnir. Ég get líka átt það til að biðja syni mína um að rassgatast til að ganga betur um, segja að krakkarassgatið hafi skilið frystinn eftir opinn eða að einhver sem mér finnst vera of langt í burtu frá mér, búi úti í rassgati.
Ég nota rassgat ekki sem blótsyrði af því að ég hafi sérstaka óbeit á rassgötum. Rassgöt eru stórfín til síns brúks og ég reikna með að langflestir séu nokkuð sáttir við sitt eigið. Því síður táknar óánægja mín með að geta ekki stjórnað búsetu vina minna að ég sé harður andstæðingur byggðastefnu eða mér finnist börn ómerkilegri lífverur en annað fólk þótt tiltekið krakkarassgat geti reynt á þolrif mín um stundarsakir. Rassgat er bara orð sem ég nota til að tjá ergelsi. Ég hugsa ekki einu sinni sérstaklega um rassgöt þegar ég nota orðið í þessháttar merkingu og þótt myndmálið sé skemmtilegt á ég ekki við að bókstaflegt heljarstökk, hvað þá líffræðilegt endaþarmsop, þegar ég bendi Samfylkingingunni vinsamlegast á þann möguleika að hoppa upp í rassgatið á sér.
Þessari mynd af Samfylkingunni stal ég af myndasíðum google.
Tungumálið afhjúpar viðhorf okkar, svo langt sem það nær. Það að rassgat skuli hafa dálítið neikvæða merkingu í daglegu tali segir okkur eitthvað um afstöðu menningarsamfélags okkar til líkamans og skáldskaparhefðin staðfestir hana. Öll ástarskáld yrkja um augu, mörg um hár, barm og hendur en rassgöt koma sjaldan fyrir í ástarkveðskap. Tali skáld á annað borð um rassa (sem er sjaldgæft), hafa fagrar konur lendar, tröllkonur þjóhnappa og feitar kjeddlingar afturenda eða skut. Ég man ekki eitt einasta dæmi úr íslenskum ljóðum eða skáldsögum þar sem bakrauf er vegsömuð og trúað gæti ég að fyrsta skáldið sem yrkir hástemt lofkvæði um hina unaðsbleiku stjörnu sinnar heittelskuðu verði talið til gárunga. (Hér hefði verið gaman að vísa á mynd af fallegu rassgati en einu borumyndirnar sem komu upp þegar á leitaði að 'anus' á google voru af gylliniæð, njálg, Opruh Winfrey og svo kennslubókarteikningar.) Reyndar man ég heldur engin dæmi um að önnur líkamsop séu beinlínis mærð en menn eiga þó til að hvísla í eyru og það þykir sjálfsagt að anda að sér ilmi. Tilvist hlusta og nasa er þannig viðurkennd þótt þessum líkamshlutum sé ekki gert hátt undir höfði en tilgangur rassgatsins er hinsvegar algert tabú (af skiljanlegum ástæðum).
Niðurstaða; rassgöt þykja ekki fín og jafnvel þótt orðið geti haft yfir sér jákvæðan blæ þegar smábarn er kallað rassgat í bala, vegur það ekki á móti neikvæðu merkingunni. Auk þess verður litla rassgatið seint talið virðulegt og álit þess verður ekki veigamikið fyrr en það er hætt að vera svona mikið rassgat.
Tungumálið afhjúpar okkur -já, en samt sem áður segja orðin sem við notum ekki allan sannleikann um viðhorf okkar, það þarf að setja þau í samhengi líka. Þegar ég slæ upp 'algjört rassgat' á myndasíðum google, er þetta fyrsta myndin sem kemur upp en það hvarflar ekki að mér að það sé merki um hundahatur. Það bendir heldur ekki til kvenfyrirlitningar að nota orðið tussufínt.
Nei, rassgöt þykja ekki fín. Það þykja tussur ekki heldur. Og það er í sjálfu sér umhugsunarvert. Hugsanlega jafnvel eitthvað sem við ættum að breyta og þar sem tungumálið lýsir ekki aðeins veruleika okkar heldur skapar hann líka, er það eitt þeirra tækja sem við getum notað til að móta viðhorf. Já, reyndar alveg tussufínt tæki.
Ef maður sem hefur beitt þig andlegu, líkamlegu, fjárhagslegu og kynferðislegu ofbeldi árum saman tekur upp á því að hanga öllum stundum fyrir utan heimili þitt, þarf margra mánaða ferli til að fá því framgengt að honum verði bannað að koma nálægt þér áður en hægt er að fá lögregluna til að fjarlægja hann. Dæmin sanna þó að mjög erfitt er að fá nálgunarbann með dómi því ferðafrelsi ofbeldismannsins er talið dýrmætara en öryggi þolandans.
Það þarf hinsvegar ekki meiri ógn en skilti með áletrun á borð við stríð er glæpur til þess að maður sem aldrei hefur verið orðaður við ofbeldi af nokkru tagi, sé fjarlægður af almennri gangstétt og handtekinn ef einhverjum hjá bandaríska sendiráðinu finnst áminningin óþægileg.
(Hér eru Myndir og umfjöllun Svipunnar )um aðgerðina sem Lárus var síðar dæmdur fyrir og mótmælin gegn ákærunni á hendur honum.
Niðurstaða dómsins yfir Lalla sjúkraliða er skýr, Lárus er sekur. Borgararnir eiga samkvæmt honum að hlýða lögreglu í einu og öllu, hvort sem skipunin á við einhver lagarök að styðjast eða er bara geðþóttaákvörðun. Samkvæmt dómnum er lögreglu þannig heimilit að reka hvern sem er, af hvaða opinbera svæði sem vera skal. Nú bíð ég spennt eftir dómi um að lögreglu sé heimilit að banna manni að ganga í bol með áletrun sem fer í taugarnar á einhverjum eða bera ögrandi skartgripi og hárgreiðslu.
Og hvernig kemst dómurinn að þessari niðurstöðu? Jú í dómnum segir:
Samkvæmt 2. mgr. 22. gr. laganna hvílir sú skylda á íslenskum stjórnvöldum að grípa til viðeigandi ráðstafana til að vernda sendiráð fyrir árásum og koma í veg fyrir röskun á friði eða skerðingu á virðingu þess.
Ekki hefur komið fram hvort Lárus var handtekinn vegna yfirvofandi árásar á sendiráðið, röskun á vinnufriði eða hvort áletrunin stríð er glæpur skerðir virðingu þess. Eitthvað af þessu hlýtur að vera grundvöllur handtökunnar, annars væri hún ólögleg. Allir sem hafa séð myndbandið frá atburðinum (það var birt í fréttum en ég finn það ekki) hljóta að viðurkenna að þarna var engin árás í uppsiglingu og engin röskun á friði heldur. Við hljótum því að túlka dóminn á þá leið að Lárus hafi verið handtekinn fyrir að vega að virðingu sendiráðsins.
.......................................... Stríð er glæpur..........................................
Hann sagði það! Hann sagði það ekki bara, hann skrifaði það líka! Hann sagði stríð er glæpur. Hvílík gífuryrði, hvílík móðgun. Hugsa sér að nokkur skuli vega þannig að virðingu stríðsherranna og það í nafni tjáningarfrelsis. Hversu langt getur einn maður leyft sér að ganga í því að vega að virðingu hinna göfugu manna sem stjórna baráttunni fyrir heimsyfirráðum Bandaríkjamanna? Stjórnarskrá Íslendinga hefur þetta að segja um tjáningarfrelsið:
Tjáningarfrelsi má aðeins setja skorður með lögum í þágu allsherjarreglu eða öryggis ríkisins, til verndar heilsu eða siðgæði manna eða vegna réttinda eða mannorðs annarra, enda teljist þær nauðsynlegar og samrýmist lýðræðishefðum.
Þessi skilgreining á tjáningarfrelsinu tryggir Lárusi, samkvæmt dómnum, ekki rétt til að veifa skilti á gangstétt. Semsagt; Lárus Páll hefur brotið gegn allsherjarreglu og öryggi ríkisins. Hann stefnir siðgæði þjóðarinnar væntanlega í hættu með því að innleiða þá hugmynd að stríð sé glæpur og vegur að mannorði helstu stríðsherra Bandaríkjanna með því að halda þessari skoðun fram á þessum helga stað. Þá má leiða líkur að því að hann spilli heilsu manna með tiltækinu, enda munu neikvæðar tilfinningar vera heilsuspillandi. Aukinheldur vegur hann að réttindum stjórnar Bandaríkjanna til að drepa þá sem drepa þarf og svipta þá frelsi sínu sem eru yfirvöldum til leiðinda. Það hlýtur því að teljast nauðsynlegt og samræmast lýðræðishefðum að taka þennan stórhættulega glæpamann úr umferð.
...............................Stríð er glæpur. Ó hve voðaleg orð............................
Þetta var einu sinni barn. Afghanskt barn. Nú vitum við að það er glæpsamlegt að vega að virðingu bandaríska sendiráðsins með því að kalla það sem kom fyrir þetta barn glæp.
Lárus Páll hefur nú tvívegis verið handtekinn á Laufásveginum að beiðni starfsmanna bandaríska sendiráðsins. Ekki vegna þess að hann hafi gert neitt ólöglegt. Ekki vegna þess að hann hafi ógnað nokkrum, tafið neinn eða truflað neinn með hávaða. Hann hefur verið handtekinn og í annað skiptið dæmdur sekur, einfaldlega fyrir að skrifa þessi voðalegu orð.
Bjartur er á leið til Noregs um mánaðamótin og mér líkar það stórilla,
-Fjöll og sjór? Ætlarðu virkilega að skipta á svoleiðis klisjum og rauðu trjánum í Beykiskógi og gulum ökrum? Ætlaðu að flytja til dýrasta lands í heimi til að vinna fyrir skítalaunum þegar þú býrð nú þegar þar sem bjórinn drýpur af hverju strái? Og svona að fjöllum og háu verðlagi undanskildu, hvað í rassgati færðu þá í Noregi sem þú getur ekki fengið hér? sagði ég gremjulega.
-Fasta vinnu, svaraði Bjartur.
-Þú hefur ekki sótt um neina fasta vinnu í Danmörku svo þú getur ekkert fullyrt það. Annars get ég nú ekki séð að verkefnaskortur hafi háð þér hingað til, þú ert aldrei í fríi.
En Bjartur stendur fast á því að fjöll séu æðisleg. Hann hefur álíka mikla ánægju af bókhaldi og ég sjálf og ég viðurkenni að maður sem getur bara ekki sagt nei þegar hann er beðinn að gera eitthvað, enda þótt hann sé þegar búinn að lofa upp í ermina á sér, ætti ekki að vera í sjálfstæðum rekstri.
-Geturðu ekki rassgatast til að sækja um eitthvað fast hér? sagði ég en Bjartur er flóttamaður og kom ekki hingað af áhuga á því að setjast að hérna. Hann hefur líka þessa einkennilegu þörf fyrir kuldastrekking, vonda brandara og aðrar píslir sem Krísland býður upp á og vonar að það sé svalara við norskan fjörð en hér í innsveitarsælunni. Planið er að verða ríkur í Noregi og snúa svo heim í eymd hinna íslensku fjarða þegar útlegðinni lýkur. Masókisminn ríður ekki við einteyming.
-Ég get kannski komið í heimsókn. Svona þegar er löng helgi. Norðmenn hljóta að hafa einhverja frídaga eins og aðrir, einhverskonar verslunarmannahelgi eða eitthvað.
-Nei Bjartur minn, þú kemur ekkert í neina helgarheimsókn. Þetta er 18 tíma akstur hvora leið svo það væri bara rugl, sagði ég og auðvitað vissi hann það fyrir.
-Ég ætla að sækja um í bændaskólann í Graasten, sagði ég við systur mína og svolgraði í mig rauðvínið sem Bjartur hafði skilið eftir.
-Já? Viltu semsé verða búfræðingur? sagði hún án sýnilegrar undrunar enda þótt ég hafi aldrei haft áhuga á búskap en mitt fólk er svosem vant því að ég vilji gera eitthvað nýtt.
-Nei, ég ætla að verða fræbúðingur, svaraði ég. Ég get alveg haft gaman af að læra eitthvað um kornrækt en ég ætla aldrei að vinna við hana. Get samt alveg eins hangið í skóla eins og heima hjá mér en aðallega er nú að hugsa um að kynnast einhverjum föngulegum karlmönnum.
-Þú heldur að þú myndir falla fyrir bónda?
-Já, því ekki það? Bóndinn er þó allavega heima hjá sér á kvöldin og hann er bundinn yfir jörðinni svo ekki fer hann að þvælast til Noregs um leið og hann verður hræddur um að neyðast til að slappa af eina helgi eða svo.
Systir mín geyspaði.
-Nei, bændur eru sko ekki heima hjá sér. Þeir eru á traktor lengst úti á akri. Rétt skjótast heim í mat með svínaskít á stígvélunum. Auk þess eru strákarnir í bændaskólanum 16 ára svo ég efast um að þetta séu heillavænlegar forsendur hjá þér. Held þú ættir frekar að horfa á kostina við að vera í launuðu námi.
-Hrmpph, einhver þeirra hlýtur að eiga stóran bróður. Ég þarf allavega að gera eitthvað til að kynnast karlmanni fyrst þessar bjánalegu lífverur skipta mig svona miklu máli. Ég er búin að vera hér í 15 mánuði og hef ekki kynnst neinum fyrir utan Bjart og Svart, jú nema náttúrulega Lars. (Lars er sextugur nágranni systur minnar, einhleypur, barnlaus og gengur með kúrekahatt.)
-Þér hefur nú svosem ekki lengið á því hingað til að kynnast neinum. Allavega umgengstu engan nema fjölskylduna og ekki hafðirðu áhuga á að kynnast konunum á elliheimilinu svo þetta er aldeils snögg afstöðubreyting. Sérðu ekki bara eftir Bjarti? sagði Hulla.
-Jújú svo langt sem það nær og hann veit hvað mér finnst um þetta rugl en við höfum nú svosem ekkert hugsað okkur að giftast og eignast börn svo ég hef auðvitað engan atkvæðisrétt. Annars finnst mér þetta sorglegra hans vegna en mín, því hann er augljóslega að gera mistök. Hann má ekki vinna nema 48 tíma á viku í þessu volaða landi sem einhverjir bjánar flokka sem næst anarkískasta ríki veraldar og hvað ætlar hann svosem að gera við allan þennan frítíma, maður sem vinnur 13 tíma á dag og þolir ekki að taka einn frídag í mánuði. Ganga í lúðrasveit kannski? Í alvöru talað ég held að hans líf yrði miklu betra ef ég fengi að stjórna því.
-Því gæti ég trúað. Ætli þú gætir það ekki líka ef þú leggðir þig fram.
Jú, líklega gæti ég það. Líklega geta flestar manneskjur stjórnað lífi annars fólks og líklega látum við flest einhvern annan hafa meiri áhrif á okkur en við erum meðvituð um. Og ég verð að viðurkenna að köld skynsemi segir mér að það yrði Bjarti til mikillar gæfu ef ég tæki að mér að stjórna lífi hans. Ég myndi allavega láta hann borða reglulega, hætta að reykja og nota öryggisfestingar þegar hann klifrar upp á þak. Í alvöru talað, hver sér ekki gæfuna í þeim ráðstöfunum? Og svo myndi ég láta hann fara til tannlæknis (hann gerir sko við tennurnar í sér sjálfur enda álítur hann að maður eigi að vera sjálfbjarga um sem flesta hluti) og senda ákveðnum skíthæl bæði fokkjúputtann og lögfræðing, banna honum að vinna á sunnudögum og hann fengi sko ekki að flytja til Noregs. Allar myndu þessar ákvarðanir auka lífsgæði hans og hamingju til muna.
Ég hef satt að segja velt því fyrir mér í fullri alvöru hvort ég ætti ekki bara að blaka augnhárunum og gera það sem Bjari er fyrir bestu, þ.e. að ráðskast með hann, ósköp kvenlega og krúttlega, þannig að hann tæki ekki einu sinni eftir því sjálfur. Það er bara þessi hugmynd um frelsi og sjálfsákvörðunarrétt sem vefst fyrir mér. Það sem er gott er nefnilega ekki endilega rétt. Jafnvel þótt það sé stundum ósköp krúttlegt.
Gott eða rétt, hvort viltu heldur? Ég er ekkert viss um að menn séu sammála um það.
Ég bý í parhúsi við einkar snyrtilega götu. Íbúðirnar voru upphaflega ætlaðar öldruðum og ég er eini íbúi götunnar sem ekki er ellilífeyrisþegi. Einstök heppni að hafa fengið þessa íbúð sem er bæði fallegri og betur einangruð en gengur og gerist. Nágrannar mínir eru indælt fólk og alveg rosalega duglegir að taka til í görðunum hjá sér. Conný sem býr við hliðina á mér er algjör skrautfjöður. Garðurinn allur skreyttur með styttum, blómakerjum, lugtum og allrahanda dóti sem er skipt út á 6-7 vikna fresti. Í hvert sinn sem við hittumst úti sýnir hún mér einhvern hlut sem hún hefur fengið fyrir lítið og talar um að það þurfi nú alls ekki að vera dýrt að hafa fallegt í kringum sig.
Ég hef aldrei velt því mikið fyrir mér hvernig annað fólk málar húsin sín, hvernig gluggatjöld það velur eða hvernig það hefur lóðina sína. Ég dáist að því sem mér finnst sérlega fallegt, sértæk jólaskrautsröskun með blikkljósum sem lýsa upp stofuna hjá mér á 15 sekúndna fresti fer í taugarnar á mér og ég myndi ekki vilja hafa bílakirkjugarð eða sorphaug nálægt húsinu mínu en yfirleitt koma mér heimili og garðar annarra lítið við. Mér finnst limgerði almennt frekar misheppnað fyrirbæri og fátt ljótara en hekk sem lítur út fyrir að hafa verið steypt í kassalaga mótum en ef fólk vill hafa það þannig nú þá nenni ég ekki að láta það eyðileggja fyrir mér daginn.
Ekki hvarflar þó að mér að renna yfir limgerðið vikulega eins og mér sýnist algengt hér um slóðir. Mitt limgerði var klippt í vor, einu sinni, og Eiki klippti hluta af því fyrir mig aftur í byrjun júlí, ekki af því að það færi í taugarnar á mér að hafa það ósnyrt, heldur af því að það var orðið svo umfangsmikið að ég komst ekki að rósunum og auk þess var það vaxið inn á miðja stétt. Restin má vaxa eins og henni þóknast, Mér finnst úfið limgerði fallegra en ferkantað og mér finnt mosi líka fallegur og hafði alls ekki hugsað mér að fjarlægja mosann úr lóðinni hjá mér fyrr en mér varð ljóst að það var vegna hans sem jarðarberjaplöturnar þroskuðust ekki vel. Ég skóf mosann frá jarðarberjunum, klippti rósirnar, hreinsaði burt netlur sem eru reyndar fallegar en ekki þægilegt að ganga á þeim og kanínurnar sáu um að slá grasið. Ég fjarlægði líka helling af fíflum, enda þótt mér þyki þeir sérdeilis fallegir, því þeir dreifa sér svo agalega mikið að maður neyðist eiginlega til að halda þeim í skefjum ef eitthvað annað á að geta vaxið.
Lóðin var mjúk af mosa og hlýleg og þegar Bjartur var búinn að aka burt vagnhlassi af garðúrgangi fannst mér þetta alveg hæfileg umhirða um garðinn, hann var notalegur en ekki svona dauðhreinsaður eins og hjá nágrönnum mínum sem virðast allir vera að keppa til verðlauna um snyrtilegasta garðinn.
Í allt sumar hafa nágrannarnir elskulegu, heilsað mér glaðlega með hófsamlega orðuðum athugasemdum um að þetta sé góður dagur fyrir garðvinnu. Lengi hélt ég að þau væru bara að finna sér eitthvað til að spjalla um og þar sem þau eru alltaf á kafi í garðvinnu, öll, taldi ég að þau væru að tala um sjálf sig, þ.e. að þetta væru góðir dagar fyrir þau sjálf til að vinna í garðinum. Það var fyrst þegar Carla, konan hinum megin, bauðst til að lána mér garðverkfæri og gefa mér lauka, sem mér varð ljóst að þau áttu við að ÉG ætti að sinna garðinum betur. Ég var dálítið hissa á því, þar sem garðurinn var í fyrsta langi langt frá því að vera í neinni órækt en auk þess sést ekki einu sinni inn í hann, nema frá Conný og því að eins að hún beinlínis troðist á milli runna. Ég afþakkaði því bara verkfæri og lauka með bjánalegu brosi, dálítið hissa á þessum áhyggjum nágrannakonu minnar af garði sem hún sér ekki. Nokkrum dögum síðar var það svo Conný sem kveikti á perunni hjá mér.
Þannig er að fyrir framan húsið eru malarbeð með nokkurm smárósarunnum. Ég var á leið út þegar Conný nefndi, afskaplega kurteislega að 'við' (les ég) þyrftum að uppræta nokkrar netlur sem voru farnar að stinga sér upp milli steina. Þær höfðu ekkert plagað mig, þar sem ég geng hvort sem er ekki í malarbeðunum og þessi tegund ber falleg, fjólublá blóm sem fara bara vel við bleiku smárósirnar. Það var samt greinilegt að netlurnar fóru í taugarnar á Conný og þar sem ég get allt eins haft netlur í bakgarðinum ef mig langar til þess, kippti ég þeim upp þegar ég kom heim. Conný varð ekkert lítið hamingjusöm og benti mér vingjarnlega á að sumsstaðar væri kominn mosi milli hellna.
Ég hafði einmitt undrað mig á því að hjá hinu fólkinu í götunni er enginn mosi milli hellna en ég hef samt aldrei séð neinn skafa hann upp. Á stöku stað sér maður hinsvegar gulan, visinn mosa og ég reiknaði með að þau hefðu eitrað. Mér finnst bara mjög fallegt að sjá mosa á milli hellna en af tillitssemi við Conný, sem finnst það greinilega ekki, fór ég samt út með hníf sem var hvort sem er lélegur, og byrjaði að skrapa mosann burt.
Ég hafði ekki unnið í 5 mínútur þegar nágrannarnir fóru að koma til mín, einn og einn í einu. Carla kom fyrst. Sagði mér að það yrði eilífðarverk að skafa mosann og ég myndi líka eyðileggja á mér hnén.
-Ég vil ekki eitra. Kisurnar mínar vappa hér um og auk þess endar eitur alltaf í grunnvatninu, sagði ég.
-Við notum ekki eitur, sagði Carla hneyksluð, við notum soðið vatn og salt.
Svo fór hún inn en kom aftur með stóra saltkrukku sem hún vildi endilega gefa mér. Greinilega ákveðin í að styrkja jákvæða hegðun. Ég þakkaði en skóf mosann samt upp því mér finnst lifandi mosi fallegur en dauður mosi mun ljótari en enginn. Sagði Cörlu að ég myndi svo hella saltvatni í sárin til að hindra mosann í að spretta aftur. Hún var hress með það en hafði orð á því að hnífar væru hættulegir og það væru til verkfæri sem hentuðu betur.
Karlinn á móti kom stuttu síðar með mosaskröpu sem hann vildi endilega lána mér til að ná mosanum úr blómabeðinu. Ég hafði reyndar alls ekki hugsað mér að fjarlægja þann mosa því hann var ekki að kæfa eitt eða neitt en þetta var af svo góðum huga gert hjá honum að ég gat eiginlega ekki annað en tekið við skröpunni. Önnur nágrannakona kom með svampmottu undir hnén og færði mér að gjöf og bað mig endilega að banka upp á ef mig vantaði verkfæri. Conný kom með rafmagnsklippur og klippti lítinn runna fyrir mig, óbeðin. Ég var ekki alveg viss um hvort ég ætti frekar að vera snortin yfir allri þessari hjálpsemi eða pirruð yfir afskiptaseminni en hefði mig grunað að þetta skipti þau svona miklu máli, hefði ég farið út og skrapað upp mosa strax í maí.
Carla var áhugasömust. Kom af og til til að líta eftir verkinu, spyrja hvort hún ætti að færa mér kaffi eða hvort mér væri orðið of heitt eða hvort þetta væri ekki erfitt verk.
-Þetta er ekkert erfitt og gengur vel en mér finnst dálítil synd að plokka upp þessar sterku og þrautseigu plöntur sem eru búnar að hafa svo mikið fyrir því að troða sér upp milli hellnanna, sagði ég og reif Jakobsfífil með eftirsjá upp úr stéttinni.
-Elskan mín, þetta er illgresi, útskýrði Carla.
-Það eru meiri líkur á að maður meiði sig á rósum en fíflum, samt eru fíflarnir flokkaðir sem illgresi, bara af því að þeir láta ekki að stjórn, sagði ég.
-Einmitt, sagði Carla hamingjusöm, það er ekki hægt að hafa stjórn á illgresi. Sjáðu þetta bleika þarna í beðinu, það er líka illgresi, þú þarft að fjarlægja það.
-Já er það virkilega illgresi? Mér finnst það svo fallegt, sagði ég. Carla horfði á mig eins og hún vissi ekki almennilega hvernig hún ætti að segja mér að það væri táfýla af mér án þess að vera dónaleg. Svo klappaði hún mér vinalega á bakið og gekk með mér að blómabeðinu til að útskýra fyrir mér hvaða plöntur væru fallegar og hvaða plöntur væru ljótt illgresi.
-En ef þér finnst illgresið fallegt, þá getum við svosem ekkert sagt við því, sagði hún svo dálítið örvæntingarfull.
-Jújú, ég fjarlægi allt illgresi svona upp á götumyndina en mér finnast fíflar samt fallegir og líka þessi bleiki arfi, sagði ég eins glaðlega og mér var unnt.
Carla horfði ráðvillt á mig andartak en svo var eins og rynni upp fyrir henni ljós.
-Það eru náttúrulega ekki margir garðar á Íslandi, í öllu þessu hraunlendi? sagði hún, rétt eins og hún vildi útvega mér afsökun fyrir heimsku minni.
-Jújú, það eru garðar á Íslandi en ég hef svotil enga reynslu af garðvinnu, sagði ég.
-Nei, ég sé það, sagði Carla en alls ekki af vandlætingu heldur af sannri samúð og horfði vandræðaleg á hnífinn sem ég var endanlega búin að eyðileggja.
-En það er allt í lagi, bætti hún við hughreystandi. Þú spyrð okkur bara ef þú ert í vafa. ALLIR í götunni eru tilbúnir til að hjálpa þér.
Mér finnst dálítið skrýtið að taka svona mikið inn á sig hvernig annað fólk hefur hlutina og ef nágrannarnir væru á mínum aldri, myndi ég sennilega kalla þá uppskrúfað smáborgarapakk og láta mér standa nákvæmlega á sama um þeirra álit á því hvernig ég hef minn garð. Mér finnst samt eldri smáborgarar, sem gera kannski ekki mikið annað sér til dundurs en að dást að fullkomnu götunni sinni, mega vera pínulítið afskiptasamari en aðrir. Það sem stingur mig samt mest er hvað þetta er greinilega af umhyggju, fremur en vandlætingu og ég áttaði mig allt í einu á því að ég á til að hugsa á svipaðan hátt sjálf. Ég á t.d. erfitt með að trúa því að einhver vilji vera róni og ég stend sjálfa mig að því að hugsa 'eymingja maðurinn, af hverju gerir hann sjálfum sér þann óleik að lifa svona lífi?' Eða 'hvað er eiginlega að hjá fólki sem hugsar ekki út i mataræði sitt fyrr en það er orðið 50 kg of þungt?'
Ég held nefnilega að það sé einmitt eitthvað slíkt sem er í gangi. Þau taka sennilega arfann og fílana alls ekki jafn mikið nærri sér og það að vita af ungri manneskju búandi við netlur í malarbeðum og ógeðfelldar mosarákir milli hellna, þekkjandi ekki einu sinni muninn á arfa og yndisblómum. Ég gæti best trúað að þegar ég fór út í búð seinni partinn og veifaði Cörlu og Astrid, þar sem þær sátu við snyrtilega garðborðið hennar Cörlu og drukku ávaxtasafa, hafi þær einmitt verið að varpa öndinni léttar fyrir því að vesælings Íslendingsbjálfanum hlyti að líða betur núna.
Fyrir jólin spurðu nágrannarnir mig stöku sinnum hvort væri engin hefð fyrir jólaskrauti á Íslandi. Conný kom til mín fyrir jólin og baust til að lána mér útiskraut (nóg átti hún til sjálf) en ég, sem er lítið jólabarn, afþakkaði. Fannst nóg að hafa seríu í glugga í nokkra daga og 2-3 útikerti. Ég býst við að ég skreyti eitthvað úti fyrir næstu jól. Svona til að forða eldri smáborgurnum í hverfinu frá því að leggjast í þunglyndi yfir eymd minni.
Frænka: Jói minn, ætlar vinur þinn að borða með okkur?
Jói: Nei, hann verður bráðum náður í af pabba sínum.
Frænka: Viljiði hafa rauðuna lina eða á ég að steikja eggin báðum megin?
Dana: Hanne vill gjarnan hafa það snúið.
Jói: Ég vil ekki ost á mitt brauð og ég átti að spyrja hvis þú getur leggjað enga kartöflu á Atlas disk.
Stuttu síðar þegar við sitjum við matborðið fær Bjartur hóstakast.
Júlíus: Hefur þú vont í hálsinum Bjartur?
Hulla: Bjartur minn, ég er búin að segja þér að fólk á að hvíla sig þegar það er þreytt og fara til læknis þegar það er veikt. Ég er viss um að ef þú að leyfir mér að stjórna þér í hálfan mánuð þá færðu það betur.
-Neinei, ekki láta mig fá pening fyrir þessu, sagði Bjartur.
-Nú? Þætti þér huggulegt af mér að biðja þig að kaupa bjór fyrir mig en borga hann svo ekki? sagði ég.
-Þetta er allt í lagi.
-Jájá, allt í himnalagi en ég ætla nú samt að borga þennan bjórkassa.
-Neinei, ég gef þér hann bara í tilefni dagsins.
Ég horfði grimmdarlega á Bjart.
-Bjartur minn, karlmaður gefur konunni sem hann sefur hjá, ekki bjórkassa í afmælisgjöf. Svoleiðis bara gerir maður ekki.
-Já, nei, ég meina, þú færð alveg almennilega gjöf.
-Þú þarft ekkert að gefa mér neitt Bjartur minn, ég hef aldrei verið sérstakt afmælisbarn en ég verð ægilega glöð ef þú tínir blóm handa mér eða teiknar handa mér kort. Ég tek hinsvegar ekki við bjórkassa frá þér. Ein vinkona mín fékk einu sinni reiðhjólapumpu í afmælisgjöf frá kærastanum sínum. Allt í lagi frá hverjum sem er öðrum skilurðu en frá kærastanum! Ég meina hveru fokkans hallærislegur getur einn maður verið? Semsagt nei Bjartur, þú gefur mér ekki bjórkassa, ekki frekar en reiðhjólapumpu, punktur.
Hann mætti í afmælið með stóran pakka í bleikum umbúðum. Í honum var bjórkassi. Reyndar svo léttur að það gat ekki verið bjór í honum. Innihaldið var bleikt pils og toppur í ljósari, bleikum lit. Og reiðhjólapumpa! Ég elska kímni af þessu tagi. Og ég átti ekkert bleikt pils fyrir.
Ég held að enginn karlmaður hafi nokkurntíma gefið mér neitt bleikt áður. Man ekki einu sinni til þess að hafa fengið bleik blóm frá karlmanni. Reyndar er Bjartur líka eini karlmaðurinn sem hefur keypt á mig föt og þar að auki föt sem bæði passa á mig og falla að mínum smekk.
Koniak er ikke det værste man har og nú neyðist ég líklega til að kaupa mér hjól. Nú eða selja pumpuna.
Karlremba er lúmskt fyrirbæri. Hún kemur ekki endilega fram í fyrirlitningu á konum eða illri framkomu við þær, heldur oftar í því að karlar tala niður til okkar án þess að gera sér grein fyrir því og í fullkomlega góðri trú. Þeir geta t.d. með ákveðinni aðdáun, gefið til kynna að konur séu eftirbátar karla, án þess að meina neitt illt með því. Þetta hljómar kannski þversagnarkennt en kannski átta einhverjir sig á því hvað ég á við með því að skoða orðræðu fullorðinna gagnvart börnum.
Þegar barn sýnir merki um að vera hugsandi vera fær það yfirleitt hrós. Það fær hinsvegar ekki áheyrn. Það fær ekki athygli fyrir það sem það er að fást við á sínum eigin forsendum, heldur byggist aðdáunin á því hversu vel barninu tekst að líkja eftir hinum fullorðnu.
Lítil telpa flytur ræðu opinberlega og fullorðna fólkið horfir gapandi af aðdáun á barnið sem hefur kjark til að standa fyrir framan fólk og segja skoðanir sínar eða bara yfirhöfuð að segja eitthvað. Umræðan snýst hinsvegar ekki um það hvað stúlkan hefur að segja heldur um aldur hennar og það hvað hún sé nú mikið rassgatakrútt. Þegar Dagur B. Eggertsson stígur í ræðustól, dettur hinsvegar ekki nokkrum manni í hug að hafa orð á því hvað hann sé nú mikill snúlli, þótt hann sé vissulega með laglegri mönnum.
Þegar litlir drengir stofna hljómsveit fær tónlist þeirra litla athygli en fólk missir þvag og slefar yfir því hvað þeir séu duglegir og miklir krúsidúllutöffarar. Hvort þeir eru upprennandi listamenn er ekki aðalatriðið heldur hvað þeir eru mikir dúllusnúllar að líta svo jákvæðum augum á framtíð sína, svo ungir. Yfirleitt eru listamenn svo tekir alvarlega þegar þeir vaxa úr grasi en kynferði og útlit hefur þó undarleg áhrif. Aðeins 10 ára að aldri var Björk Guðmundsdóttir orðin listamaður sem full ástæða var til að taka alvarlega en þótt hún sé komin á fimmtugsaldur og sennilega þekkasti og virtasti, íslenski listamaður allra tíma, loðir dúlluímyndin enn að einhverju leyti við hana. Hún er kona og hefur á einhvern hátt barnslegt yfirbragð og sú staðreynd virðist skipta næstum jafn miklu máli og listsköpun hennar.
Í síðustu viku færðu nokkrar framtakssamar telpur borgarsjóði gjöf til kaupa á hvítabirni fyrir Húsdýragarðinn. Þær höfðu haldið tombólu og safnað um 15.000 krónum. Umræðan á facebook snýst öll um það hvað þessar telpur séu mikil krútt og snúllur. Ekki um það hvort dýrafangelsi séu yfirhöfuð góð hugmynd eða hvort væri hægt að gleðja börn á einhvern geðslegri hátt en þann að koma bjarndýri fyrir í Húsdýragarðinum. Ekki um það hvernig megi virkja framtakssemi og ástríðu barna í þágu skemmtilegra borgarlífs, dýraverndar eða einhvers annars verðugs málefnis. Ekki um það hvort hugsast geti að mörg börn búi yfir hugmyndum og dugnaði sem er á einhvern hátt bældur niður. Nei, það er krúttleiki barna sem gera eitthvað sjálfstætt og taka af eigin frumkvæði einhver skref til að fá vilja sínum framgegnt sem er til umræðu. Fullorðnar konur sem leggja á sig sjálfboðastarf eru hinsvegar ekki krútt heldur dyggðum prýddar hugsjónakonur.
Það má kannski virða fullorðnu fólki það til vorkunnar að börn eru minnimáttar. Þau geta sjaldan bætt neinu merkilegu við vitneskju okkar, hæfileikar þeirra eru óþroskaðir og hugmyndir þeirra bera oft meiri vott um ástríðu en skynsemi. Það afsakar ekki þessa endalausu krúttumræðu en það skýrir hana að einhverju leyti. Hinsvegar er fátt sem bendir til þess konur séu neinir eftirbátar karla á andlega sviðinu. Við erum líkast til ekkert vitlausari en karlar eða vanhæfari til að tjá okkur. Samt sem áður er það svo að þegar karlar sem telja karlkynið kvenkyninu æðra, tala um konur, sér maður svipaða tihneigingu og þegar fullorðnir tala um börn. Því miður sér maður þessa tilhneigingu líka hjá jafnréttissinnuðum körlum og hjá konum þótt í minna mæli sé, svo lúmsk er hún helvitis karlremban.
Konur geta vissulega gert jafn mikilvæga hluti og karlar en oft, allt of oft, snýst umræðan að nokkru leyti um kynferði og krúttleika þegar konur eiga í hlut. Ég hef þessa reynslu sjálf. Þegar karlar gefa eitthvað út á það sem ég skrifa eða segi um samfélagsmál, fylgir því oftar en ekki einhver athugasemd um útlit mitt og má þá einu gilda hvort karlinn er mér sammála eða ósammála. Í hvert einasta skipti sem mynd hefur birst af mér í fölmiðlum, hef ég fengið einhverjar athugasemdir um útlit mitt. Oftast eitthvað á borð við 'þú komst þessu vel frá þér og svo leistu líka vel út' eða 'ég er alveg sammála þér en mér fannst myndin ekki nógu góð.' Það er í sjálfu sér ekkert að því að segja svona. Þetta er ekkert ljótt eða móðgandi og ég hef aldrei tekið þessu sem öðru en hrósi en mig rennir í grun að það sem skiptir máli í huga karlrembunnar sé ekki það sem ég segi, heldur að kona og þá sérstaklega smávaxin kona skuli stíga fram og rífa kjaft. Það er eitthvað svo krúttlegt. Svona eins og þegar litlar snúllur halda að þær geti fengið ísbjörn með því að halda tombólu.
Strákar, hugsið út í þetta í alvöru. Flestum konum finnst gaman að vera álitnar sætar og við viljum gjarnan að þið dáist að okkur. Hinsvegar viljum við líka að þið hlustið á okkur og virðið sjónarmið okkar. Haldið áfram að góna á brjóstin á okkur og fara á límingunum yfir því hvað við erum krúttlegar, endilega. En prófið samt líka af og til að loka augunum og opna eyrun. Prófið af og til að velta því fyrir ykkur hvort svarið sem þið gefið konunni væri viðeigandi ef þið væruð að tala við karlmann.
Hvernig fékkstu eiginlega þessa hugmynd? sagði fíflið opinmynnt.
Jú sjáðu til. Það var nebblega þannig að einn daginn þegar sat ég og hugleiddi að vanda, opnaði ég skyndilega þriðja augað. Ég var með lokuð augun en horfði samt út um gat á enninu, rétt fyrir ofan nefið, Og hvað heldurðu að ég hafi séð? Einhvern svon gaur, sveipaðan fjólubláu ljósi. Sennilega hefur þetta verið Gvuð eða einhver álíka sköpunargaur.
Nema hvað, heldurðu að hann reki ekki gaurinn í gatið! Ég lét mér vel líka og hann þjösnist þarna dágóða stund, allt þar til ég fann frjósemi hans gumsast yfir heilann. Grilljón litlar hugmyndasæðisfrumur. Ein þeirra hefur væntanlega náð að festast í hugmyndastöðinni og frjóvga eitt ponkulítið hugmyndaegg. Og þegar hún var búin að gerjast þar í smá tíma, þurfti ég bara að æla henni út um þverrifuna á mér.
Hvort þetta er eitthvað merkilegt er svo annað mál. Hugmynd er nefnilega einskis virði fyrr en búið er að ýta henni í framkvæmd.
Allavega veistu núna loksins hvernig maður fær hugmyndir. Pínu subbulegt kannski en ég er þó búin að leiða þig í sannleika.
Kannski á maður ekki að lesa of mikið í það sem fólk gerir EKKI og ég veit eiginlega ekki af hverju þetta angar mig svona mikið því hann er góður við mig og búinn að hitta fjölskylduna og allt það, en við erum búin að vera saman í 3 mánuði og hann er ennþá skráður einhleypur á facebook. Ég veit auðvitað að facebook er bara gerviheimur en á upplýsingasíðunni segist hann vera með áhuga á konum og hann er ennþá skráður á svona stefnumótasíðu og ég veit að hann fór inn á hana fyrir bara nokkrum dögum, ekki til að eyða henni. Ég spurði hann fyrir svona 6 vikum hversvegna hann væri ennþá skráður einhleypur og hann sagðist bara ekki hafa hugsað út í að breyta því. Samt breytti hann því ekki og núna um daginn nefndi ég þetta aftur og hann gaf aftur sama svar, spurði svo hvernig mér dytti í hug að hafa áhyggjur af því sem færi fram á einhverri bjána netsíðu. Finnst þér ég vera með óþarfa áhyggjur? sagði hún.
Hmmm... Ég veit ekki hvort er rétt að tala um áhyggjur. Í mínum huga er þetta mjög einfalt. Ef maðurinn segir alheiminum að hann sé einhleypur þá hlýtur hann að líta svo á sjálfur. Ef hann er skráður á stefnumótasíður og segist vera að leita að kynnum við konur, þá sé ég ekki af hverju maður ætti að draga það í efa. Þetta er ósköp einfalt ljúfan, þú ert kannski með honum en hann er ekki með þér. Punktur.
Bjartur og Svartur buðust til að slá lóðina fyrir mig. Eða öllu heldur að lána mér lífrænar sláttuvélar á meðan þeir eru á Fjóni. Kanínubúrið er flennistórt og þegar kaínínurnar eru búnar að gæða sér á ofvöxnu grasinu undir því, dreg ég það aðeins til svo þær geti slegið næsta reit. Allir ánægðir.
Kisunum mínum finnst rosalegt sport að hafa kanínur úti í garði Eru á stöðugu vappi í kringum búrið og þótt kanínurnar séu miklu stærri en þær, hefur Norna ekkert sett upp kryppu eða ýft á sér rófuna eins og gerir ef hún sér hund.
Ein af kanínunum hennar Hullu lenti í slagsmálum um daginn og meiddist á trýninu. Hulla tók hana auðvitað inn til að hjúkra henni og þótt hennar kettir séu alvanir kanínum var greinilegt að Dúnu Geirsdóttur, litlu öryrkjakisunni á heimilinu, fannst allt annað að hafa kanínu lausa á stofugólfinu en í búri úti í hlöðu eða í garðinum. Kanínan er ca 5 sinnum stærri en Dúna en hún setti sig nú samt í veiðistellingar, Reyndi auðvitað ekkert meira en það en var á stjákli í kringum hana allt kvöldið. Djöfull er samt alltaf grunnt á hræsnararnum í manni. Við höfðum verið með kanínupottrétt í matinn kvöldið áður og ég gat einhvernveginn ekki hugsað mér að borða afganinn fyrir framan kanínuna. Kannski var þetta eitt af systkinum hennar, hugsaði ég og fannt eitthvað ógeðfellt við það, enda þótt hún hefði áreiðanlega ekki tekið því neitt illa.
Ég borða kjöt en ég get ekki hugsað mér að vera með dýr í búri sjálf. Þegar strákarnir voru litlir vorum við með hamstra. Mér fannst það alltaf ömurlegt og hleypti þeim alltaf út smá stund daglega. Það varð auðvitað til þess að þeir fóru sér að voða enda eru hamstrar ekki gæludýr.
Kanínur geta verið gæludýr en eru það sjaldnast. Gæludýr er nefnilega ekki dýr sem þér finnst notalegt að vesenast með, heldur dýr sem kýs að vera hjá þér. Ef þú sleppir því skreppur það út en kemur svo aftur. Ef þú þarft að hafa það í búri til að halda því hjá þér. þá er það ekki gæludýrið þitt heldur fangi þinn. Ég reikna ekki með að eiga eftir að fá mér kanínur, enda þótt þær séu þægilegar sláttuvélar og bragðist vel með beikoni og gulrótum í brúnni sósu.
Bloggmenningin breyttist töluvert þegar flestir bloggarar voru komnir með facebook síðu. Facebook er að mínu mati mikil snilld, þrátt fyrir gerviheiminn, gerviblómin og gervirauðvínið, miklu þægilegra að nota fésið til að fylgjast með umræðunni, auðvelt að ná til margra í einu og þarf ekkert rss til að sjá hverjir eru virkir.
Ég hef oft ætlað mér að nota þessa síðu bara undir sápuóperu tilveru minnar. Á tímabili boggaði ég um pólitík og samfélagsmál á mbl.is en einhvernveginn voru pólitík og samfélagsmál svo stór hluti af lífi mínu að það gekk ekkert upp að slíta það úr samhengi við annað efni sem ég var að skrifa.
Facbook síðan mín er eiginlega tekin við því hlutverki sem þessi síða hafði fyrir 3 árum og sápan hefur verið hálf munaðarlaus síðasta árið. Lengi notaði ég hana lítið sem ekkert og á tímabili var ég helst á því ég ætti bara að loka henni og halda mig eingöngu við facebook. Ég var líka hætt að fylgjast með mörgum vefbókum sem ég hafði áður skoðað reglulega, bæði af því að bloggararnir hættu að birta færslur á blogginu eftir að þeir kynntust fb, en líka af því að ég var hvort sem er í tengslum við flesta þeirra þar. Ég hafði samt heyrt hryllingssögur af fb síðum sem hverfa bara eins og kom stundum fyrir hjá blogger og hélt því áfram að vista og birta færslur sem ég vildi ekki glata hérna líka. Mér fannst líka kostur að geta ráðið einhverju um útlit síðunnar en fb býður ekki upp á það svo þessvegna var ég heldur ekki tilbúin til að sleppa sápunni..
Ég var orðin nokkuð viss um að bloggið væri dautt en ég er ekki svo viss um það lengur. Á tímabili var lesturinn á þessari síðu kominn niður í 100 flettingar á dag en svo lenti ég í veseni með fb síðuna. Hún hætti að færa færslurnar héðan inn sjálfkrafa. Ég vildi birta eitthvað sem ég hafði skrifað hér á fb líka svo ég setti inn tengla á hverja færslu. Stuttu eftir að ég fór að gera það, sýni teljarinn álíka margar flettingar og áður en ég varð virk á fb. Hann telur nefnilega flettingarnar sem koma í gegnum tengil á fb en ef færslan er birt sem glósa á fb, þannig að fólk getur lesið hana þar án þess að fara inn á síðuna, þá kemur það hvergi fram nema lesandinn skilji eftir athugasemd. Auk þess verð ég vör við að athugasemdir við færslunar eru frekar birtar á fb en hér. Mín niðurstaða er sú að bloggið sé alls ekki dautt. Fólk les það bara í gegnum fb í stað þess að smella á tengilinn á sinni eigin bloggsíðu eða nota bókarmerki.
Ég er búin að taka út tengla á óvirk blogg enda fylgist ég með flestum þeirra bloggara á fb. Ég reikna með að bæta fljótlega inn tenglum á nokkra sem ég les í gegnum fb.
Við stóðum í eldhúsinu þegar Júlíus kom fram á öðru hundraðinu með flugnaspaðann á lofti og sveiflaði honum vígalega í átt að nætufiðrildi sem reyndist hraðfleygara en ætla mætti. Fiðrildið flögraði undir eldhússgardínuna og andartaki síðar var Júlíus kominn upp í eldhússvaskinn, hékk í gardínustönginni og bandaði spaðanum undir gluggatjaldið.
-Júlli hvernig stendur á því að þú ert ekki svona atorkusamur þegar þú átt að fóðra kindurnar? spurði Bjartur.
Júlíus, sem verður sjaldan kjaftstopp, stakk hausnum undan gardínunni og svarað að bragði; -Ég má ekki drepa þær.
Ég veit ekki úr hverskonar morgunkornspökkum starfleyfi danskra lækna eru upprunnin. Var að vísu búin að sjá heimildamynd um læknamafíuna í Danmörku en reiknaði einhvernveginn ekki með að sannreyna það á fyrsta ári.
Hann Darri minn varð fyrir semsagt fyrir fólskulegri líkamsárás á meðan hann var hérna úti. Kinnbeinsbrotnaði, augnbotnsbeinið allt sprungið og margar sprungur í beininu kringum augun.
Hann fór strax á slysó.
Þeir límdu einn skurð en sendu hann svo heim. Þessi mynd er tekin rétt eftir að hann kom út. Þeir sáu ekki ástæðu til að mynda hann og hann fékk ekki einu sinni pandodil. Tveimur dögum síðar var hann viðþolslaus af kvölum og fór til lheimilislæknis í Tinglev. Sú varð eiturfúl út í læknana á slysó, sagði algjölega óforsvaranlegt að senda hann bara heim án frekari rannsóknar og sendi hann í sneiðmyndatöku í Aabenraa. Læknarnir í Aabenraa sendu hann svo í frekari rannsókn hjá háls, nef og eyrnalækni á sjúkrahúsinu í Sönderborg.
Hann var settur á sterk verkjalyf en sagt að það væri ekki hægt að meta nauðsynina á aðgerð fyrr en eftir um mánuð. Hann fór svo til læknis á Íslandi í gær og sá segir að þeir hefðu átt að gera aðgerð á honum strax en það hefði verið tiltöllulega lítil aðgerð. Nú er kinnbeinið gróið skakkt saman og eina leiðin til að laga það er þjáningafull og áhættusöm lýtaaðgerð.
Læknirinn í Sönderborg var líka viss um að tennurnar í honum hefðu sloppið en nokkrum dögum síðar var annar spaðinn orðinn grár. Það er drep í þeirri tönn og bara fyrsti tíminn hjá tannlækninum kostaði 27 þúsund krónur.
Löggan má eiga það að þeir fundu árásarmennina strax (eins gott því þeir eyddu mynd af öðrum þeirra) en eitthvað virðist vera í rugli þar líka því Dana María er búin að fá bréf um að hún eigi að mæta fyrir rétt til að bera vitni í málinu en Darri er ekki einu sinni búinn að fá svar við ósk um að sér verði úthlutað lögfræðingi. Samkvæmt bréfinu til Dönu á að taka málið fyrir þann 6. júlí og þeir vita vel að Darri þarf bæði að fá sig lausan úr vinnu og panta flugfar.
Ég er fokvond yfir þessu. Hann hitti ekki færri en 6 lækna á meðan hann var hérna úti og maður hefði haldið að það ætti að duga til að fá rétta meðferð. Sé fram á langa og leiðinlega baráttu við heilbrigðiskerfið og dómsmálið leggst ekkert sérlega vel í mig heldur.
Mér finnst skemmtilegt að finna leiðir til að nýta mat. Kannski óvenjulegt áhugamál í þessu ofneyslusamfélagi sem við lifum í en ég held að heimurinn yrði betri ef fleiri leggðu sig fram um að nýta það sem til er í stað þess að henda nýtanlegum hlutum (og mat) og pína hálfa jörðina til að gefa meira en við þurfum og hinn helminginn til að taka við óendanlegu magni af sorpi.
Systir mín sjálfsþurftarbóndinn á fulla frystikistu af svínabeinum og kemur í minn hlut að finna leiðir til að nýta þau. Það er ekki mikið kjöt á þeim en þau nýtast allavega í súpur og kássur. Bjartur dró að vísu í efa að það væri mikill sparnaður í því fólginn að elda mat sem þarf 4-5 klukkutíma suðu en eftir mínum útreikningum get ég eldað minnst 10 máltíðir fyrir sama verð og ef við myndum kaupa tilbúna, frysta súpu og ég tek frá ókyddað soð handa kisunum. Auk þess er okkar rafmagn framleitt með vindmyllum sem eru vissulega ljótar en hafa ekki óafturkræf umhverfisspjöll í för með sér svo ég hef ekki samviskubit yfir því. Annars er ég að vona að Eiríkur geri alvöru úr því að setja upp hlóðir fyrir mig úti. Gæti orðið stemning að steikja kleinur og baka flatkökur bak við hlöðu á góðum degi með hænsn og gæsir spígsporandi í kring.
Það er mikil hamingja að vera sjálfbjarga um tómata. Ég er einmitt að skoða tómatsósuuppskriftir og svo ætla ég að sjóða gæna tómata niður í kryddlög eins og amma Hulla gerði. Ég var ægilega hrifin af þeim sem meðlæti með kjöti þegar ég var krakki en hef ekki smakkað þá í mörg ár. Hef meiri áhyggjur af því að gefa ekki nýtt salatið. Annars er útlit fyrir að fjárans sniglarnir sjái um það, þeir eyðilögðu svo hryllilega mikið af uppskerunni í fyrra og eru farnir að láta á sér kræla aftur. Ég hef ekkert á móti sniglum sem slíkum en þeir eru of margir til að gæsirnar geti haldið þeim í skefjum. Því miður eru þeir óætir samkvæmt úrskurði sjónvarpskokks sem eldar nánast ALLT, annars myndi ég steikja þá upp úr hvítlaukssmjöri.
Sniglarnir éta ekki rabarbarann og nóg er af honum. Sulta, grautur, saft og ábætisréttir, fleiri hugmyndir einhver? Okkur tókst ekki að nýta nema örlítinn hluta af eplunum hans Bjarts og mirabel ávöxtunum sem vaxa í Hullusveit (sem bragðast nánast eins og plómur en eru minni og ýmist gular eða rauðar á lítinn) síðasta ár en nú er Eiki búinn að kaupa sérstakan pott sem hentar til að sjóða saft og búa til hlaup svo ég reikna með að haf nóg að gera seinni hluta sumars.
Allar hugmyndir um það hvernig hægt er að matreiða svínabein eru vel þegnar. Sömuleiðis snjallræði um nýtingu á ávöxtum og grænmeti. Já og egg. 10-15 egg á dag. Alvöru egg sem bragðast eins og matur, með skærappelsínugulum og kúptum rauðum og þykkri hvítu. Gott mál að baka í frystikistuna en drengirnir verða að hafa magapláss fyrir svínakássuna líka.
Það er gott að búa hér þrátt fyrir afdalaheimskuna sem einkennir starfskerlingarnar á elliheimilinu. Það er hægt að rækta næstum allar nauðsynjar hér, nema súkkulaði og rauðvín en hvortveggja fæst á lágu verði í Þýskalandi. Ég væri samt til í að eiga súkkulaðitré. Get svosem alveg verið án rauðvíns þótt mér þuki það gott. Ég skil ekki þá hugmynd að frelsi felist í því að hafa nógu háar tekjur til að kaupa allt sem manni dettur í hug. Frelsi er í mínum huga miklu frekar það að vera nógu sjálfbjarga til að þurfa ekki að stóla á vinnuveitanda til að hafa ofan í sig. Já og stjórna því sjálfur hvernig maður ver tímanum. Ég ætla að sjóða rabarbarasultu eftir hádegið. Nema sólin fari að glenna sig en þá fer ég með prjónana mína út í garð. Nema ég fái áhugaverðari hugmynd.
Nújá? Gleymdi ég því? Er ég semsagt vön að kveðja hann með kossi? Já líklega geri ég það venjulega en ég hef aldrei pælt neitt sérstaklega í því. Þegar ég hugsa út í það kyssi ég Bjart sennilega oftar en nokkurn annan. En það er náttúrulega bara eðlilegt, maðurinn er krútt og krútt geta reiknað með að vera kysst, allavega ef þau sýna engin merki um að vera því mótfallin. Auk þess hafa krútt sennilega meiri þörf fyrir kossa en annað fólk og allir aðrir sem kyssa Bjart búa úti í öskubuska. Það hlýtur þá að standa þá upp á mig að sjá til þess að hann sé kysstur reglulega. Nema Svartur ætti frekar að taka það að sér. Hann býr nú hjá honum svo það eru hæg heimatökin. Reyndar hélt Júlíus því fram um daginn að Bjartur og Svartur hefðu verið að kyssast úti í hlöðu en þeir þvertaka báðir fyrir það og hann er haugalyginn strákurinn. Enda væri Bjartur sennilega ekki að rukka mig um koss ef Svartur stæði sig í því að sinna knúsþörf hans.
-Ætli þú verðir þá ekki bara að koma við hjá mér og sækja þér koss, svaraði ég.
Sitjum í sófanum. Ég með prjónana, Bjartur með tölvuna opna á facebook.
-Ertu ekkert að verða leið á þessum prjónaskap? spyr hann loksins.
-Nei, svara ég.
-Áttu kannski við að þú viljir fara að fá þennan koss sem við töluðum um? bæti ég við, því þótt karlmenn hafi tilhneigingu til að álíta að maður sé að segja fréttir eða ef maður setur óskir sínar ekki fram í boðhætti, þá reikna þeir samt með að konur lesi hugsanir.
-Ha,já,nei,jamm, humm,eða ha, segir Bjartur. Svo slekkur hann á tölvunni.
Djöfull erum við skemmd, hugsa ég og klára umferðina áður en ég legg prjónana frá mér.
-Snerting er mannskepnunni nauðsynleg. Ég geri þetta bara til að koma í veg fyrir að við verðum geðveik, segi ég og kyssi hann á gagnaugað af því að þar eru engir skeggbroddar.
-Hmmm? Þú hefur engar áhyggjur af því að Svartur verði geðveikur? segir Bjartur.
-Nei, segi ég.
Hef ekki hugsað útí það fyrr en ég hef aldrei kysst Svart. Man ekki hvenær ég tók upp á því að kyssa Bjart. Samt nokkuð viss um að hann hefur aldrei kysst mig að fyrra bragði. Ég held að það hver kyssi hvern skýrist af krútt áhrifunum. Það er ekki auðvelt að útskýra fyrirbærið krútt en það er allavega eitthvað sem vekur í manni knúshvötina. Krúttið þarf samt alls ekkert að vera bjargarlaust. Geitur eru t.d. krútt.
-Voðalega erum við öll óhamingjusöm, sagði Bjartur og skolaði óhamingju sinni niður með gúlsopa af landamærabjór.
-Hulla og Eiki eru ekki óhamingjusöm, sagði ég.
-Nei ekki þau en næstum allir aðrir, svaraði hann. Hmmm... þetta samfélag okkar er nú ekki stórt og þessir allir eru Bjartur og Svartur, ég sjálf og kannski Dana María sem er nú venjulega ósköp kát.
-Hvað þarftu til að verða hamingjusamur? spurði ég og svarið var á þá leið að hlutirnir þyrftu bara að ganga upp. Hann þyrfti að vita á hvar hann stæði og fá einhverja staðfestingu á því að það sem hann er að leggja á sig skili einhverjum árangri. Ég held ekki að það myndi gera hann hamingjusaman. Ég held að það myndi draga úr áhyggjunum en ekkert meira en það.
Ég á hamingjusama vinkonu sem var einu sinni ekkert mjög hamingjusöm. Hún beit það í sig að maður yrði glaður af því að hoppa. Hún hoppaði og hoppaði, árum saman og var stundum glöð og stundum döpur, rétt eins og ég sem hoppaði ekkert. Dag nokkurn eignaðist hún kærasta sem reyndist henta henni öllu betur en fávitarnir sem hún hafði áður púkkað upp á óverðuga. Og þá varð hún hamingjusöm. Hún heldur samt að ég geti orðið hamingjusöm af því að hoppa.
Systir mín og mágur eru hamingjusöm. Það er alveg jafn mikið í steik hjá þeim og öðru fólki. Stundum er drasl heima hjá þeim, stundum eiga þau ekki pening fyrir því sem þau langar að gera, stundum er leiðinlegt í vinnunni og þau hoppa ekki neitt. En þau eru ástfangin og það virðist duga þeim til að vera ánægð allavega 29 daga af hverjum 30.
Ég á hamingjusaman vin. Hann hoppar aldrei og heldur að ástin sé eitthvað ofan á brauð en honum finnst svo gaman í vinnunni sinni að hann eyðir frídögunum sínum í áhugamál sem eru nátengd henni. Ég reikna fastlega með að til sé fólk sem finnur samskonar tilgang í því að hoppa.
Ég kalla það ekki hamingju að vera sæmilega sáttur. Hamingja er það að finna tilgang og ástríðu í því sem maður er að fást við meirihluta dagsins en ekki bara um helgar eða rétt á meðan maður hoppar. Að hafa raunverulega gleði af lífinu er ekki það sama og að vera ekki andvaka af áhyggjum . Heldur ekki það sama og að kalla fram þægileg efnasambönd með hreyfingu, mat eða vímugjöfum þótt allt sem maður hefur ánægju af sé auðvitað ágætis krydd.
-Ég held að þú sért vansæll af því að þú ert ekki ástfanginn og færð ekki kikk út úr vinnunni þinni, sagði ég og bauð honum súkkulaði því ég átti enga hamingju ofan á brauð.
-Jaaaá, sagði Bjartur og fékk sér sígarettu í staðinn fyrir súkkulaði. Svo dreif hann sig í vinnugallann því Svartur var kominn að sækja hann.
Daginn eftir komu Bjartur og Svartur í heimsókn og sögu mér að þeir ætluðu að fá sér líkamsræktarkort.
