Þyrnirósarævintýrið hefur verið mér hugleikið síðustu vikur. Það er nefnilega eitt atriði í þeirri sögu sem hefur alltaf vafist fyrir mér sem mér finnst allt í einu mun skiljanlegra.

Grimmsævintýrið

Í gerð Grimmsbræðra er sagan á þessa leið:

Konungshjónum fæðist meybarn og bjóða til veislu af því tilefni. Í konungsríkinu eru þrettán nornir en aðeins tólf þeirra er boðið til veislunnar.

Nornirnar blessa barnið með náðargjöfum, svosem fegurð, gáfum og góðu hjartalagi. Áður en sú tólfta færir telpunni gjöf sína birtist þrettánda nornin, sú sem skilin var útundan. Hún leggur svo á að þegar stúlkan verður gjafvaxta skuli hún stinga sig á spunasnældu og verði það hennar banamein. Tólfta nornin notar sína gjöf til skaðaminnkunar. Hún mildar álögin – stúlkan skal ekki deyja heldur sofa í hundrað ár.

Prinsessunni til verndar lætur konungurinn brenna alla spunarokka í ríkinu. Hann áttar sig þó ekki á því að einn slíkur er til í turnherbergi í hans eigin höll.

Þegar prinsessan verður gjafvaxta fer hún af forvitni sinni á stjá, gengur þröngan stiga upp í turninn og opnar turnherbergið, þar sem nornin situr við spunarokk. Stúlkan vill endilega læra listina en um leið og hún snertir snælduna stingur hún sig og fellur í dásvefn. Um leið sofna allir í höllinni, bæði menn og skepnur.

Einhvernveginn spyrst sagan af svefnhöllinni út en í kringum hana vex þyrnigerði, svo þétt og svo hátt að enginn kemst í gegnum það. Þeir sem reyna það stinga sig á þyrnum og falla í dá.

Hundrað árum síðar kemur prins nokkur til borgarinnar og freistar þess að komast að höllinni. Hann fnnur þyrnigerðið, bregður sverði sínu til að komast í gegnum það og þar sem álagatíminn er þá liðinn á hann greiða leið inn. Hann finnur stúlkuna og kyssir hana, við það vaknar hún og allir sem sváfu í höllinni vakna líka. Lífið fellur í sömu skorður og áður og Þyrnirós giftist prinsinum við mikinn fögnuð.

Hefðbundin túlkun

Táknmál sögunnar er klassískt og býður upp á Fraudíska túlkun. Hefðbundna kynþroskaklisju. Þegar forvitin unglingsstúlka fer upp þröngan turn, (innanverðan) áttar hún sig á því hvernig hún er sköpuð. Spunarokkurinn er örlagahjólið og við hann situr norn og spinnur henni örlagaþráð. Stúlkan stingur sig til blóðs og ef ungum ævintýrakonum blæðir þá hlýtur það að vísa til kynþroska. Þyrnigerðið, rautt eins og blóð, mun vera táknrænt fyrir kvenmannsskaut. Gerðið opnast þegar það er tímabært og hleypir rétta manninum inn þegar hann bregður sverði – sem að sjálfsögðu er fallosartákn – prinsinn rýfur meyjarhaft.

En allur þessi svefn hefur vafist fyrir mér. Sjálfsagt getur fyrsta tíðablæðing verið ungri stúlku áfall en ég hef ekki heyrt að kynþroski hafi svefndá í för með sér. Hvað þá að allt samfélagið rotist við það að stúlka stingi sig. Augljósasta túlkunin á dásvefninum er doði samfélags gagnvart einhverju sem skiptir máli en um hvað sú þöggun eða skeytingarleysi snýst er langt frá því að liggja í augum uppi og nokkuð langsótt að forvitni ungrar konu valdi slíkum doða.

Póstmódernísk túlkun

Ævintýri hafa þann kost að vera tímalaus. Þau má lesa í ljósi nýrra tíma og aðstæðna. Og með póstmódernískri bókmenntatúlkun er hægt að snúa hvaða ævintýri sem er upp á nútímann. Reyndar upp á hvaða aðstæður sem manni bara sýnist, ef út í það er farið. Þannig er með góðum vilja hægt að lesa Þyrnirósarsöguna sem spádóm fremur en kynþroskasögu. Eru þyrnar rósarinnar gaddarnir á kórónuveirunni?

Í Grimmsbræðaútgáfu sögunnar kemur stúlkan að lokuðum dyrum í turninum. Hún opnar með lykli utan frá og nornin er fyrir innan. Af hverju er nornin lokuð inni? Er hún í sóttkví? Stúlkan snertir snælduna, stingur sig til blóðs og höllin sofnar. Var sú gamla ekki bara með kórónusýkingu og búin að handleika snælduna? Stúlkan, grunlaus um smitsjúkdóm, er ekki með sprittbrúsa á sér og smitast. Allir í höllinni settir í sóttkví. Öll starfsemi frýs. Borgin sefur.

Að vísu er talið nóg að skikka fólk í 14 daga sóttkví vegna gruns um kórónusmit en ég sé ekki betur en sumum finnist sá tími eins og hundrað ár. Allt stefnir í að borgir Evrópu muni sofa lengi enn. Kannski í 100 daga. Áreiðanlega ekki 100 ár.

Vonandi líður ekki lengri tími en 100 dagar frá því að fyrstu samkomuhömlum var beitt í Evrópu og þar til þeim síðustu verður aflétt. Og þegar við losnum við veiruna og borgirnar vakna á ný, þá getum við aftur opnað heimili okkar fyrir gestum. Þá getum við aftur farið að kyssast. Þá verður kátt í höllinni og við getum haldið brúðkaupsveislur og bara allskonar partý.