{"id":1401,"date":"2020-06-28T21:45:00","date_gmt":"2020-06-28T21:45:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.norn.is\/eva\/?p=1401"},"modified":"2020-07-15T13:37:23","modified_gmt":"2020-07-15T13:37:23","slug":"uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/","title":{"rendered":"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi?"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00dea\u00f0 er varla raunh\u00e6ft fyrir hv\u00edtan Vestur-Evr\u00f3pub\u00faa f\u00e6ddan eftir lok s\u00ed\u00f0ari heimstyrjaldar a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra sem lif\u00f0u vi\u00f0 \u00e1nau\u00f0 \u00ed Bandar\u00edkjunum \u00e1\u00a019. \u00f6ld. \u00de\u00f3tt vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fer\u00e6lar \u00fej\u00e1\u00f0ust og a\u00f0 \u00ferautag\u00f6ngu \u00feeirra var hvergi n\u00e6rri loki\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fer\u00e6lahald v\u00e6ri afnumi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1ttum vi\u00f0 okkur sennilega ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hva\u00f0a \u00e1hrif \u00e1nau\u00f0in haf\u00f0i \u00e1 hvert einasta sm\u00e1atri\u00f0i daglegs l\u00edfs. Vi\u00f0 erum varla miki\u00f0 betur \u00ed stakk b\u00fain til a\u00f0 setja okkur \u00ed spor \u00feeirra sem h\u00e9ldu \u00fer\u00e6la, vi\u00f0 setjum \u00fea\u00f0 f\u00f3lk \u00ed flokk me\u00f0 st\u00f3rgl\u00e6pam\u00f6nnum frekar en vinnuveitendum, vi\u00f0 sams\u00f6mum okkur ekki svo hryllilegu f\u00f3lki. En getum vi\u00f0 sett okkur \u00ed spor \u00feeirra sem horf\u00f0u \u00e1 \u00e1nau\u00f0ina og ypptu \u00f6xlum? E\u00f0a \u00feeirra sem h\u00f6f\u00f0u andstygg\u00f0 \u00e1 \u00fer\u00e6lahaldi og vildu uppr\u00e6ta \u00fea\u00f0? Vi\u00f0 erum ekkert \u00f3v\u00f6n \u00fev\u00ed a\u00f0 horfa upp \u00e1 \u00f3r\u00e9ttl\u00e6ti og einmitt s\u00ed\u00f0ustu vikurnar hefur veri\u00f0 mikil stemning fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 taka afst\u00f6\u00f0u gegn rasisma.<\/p>\n\n\n<div class=\"vlp-link-container vlp-layout-basic wp-block-visual-link-preview-link\"><a href=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/24\/menning-i-endurskodun-eda-vandlaetingarfull-skitaleit\/\" class=\"vlp-link\" title=\"Menning \u00ed endursko\u00f0un e\u00f0a vandl\u00e6tingarfull sk\u00edtaleit?\"><\/a><div class=\"vlp-layout-zone-side\"><div class=\"vlp-block-2 vlp-link-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"max-width: 150px;\" width=\"150\" height=\"100\" src=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/white-glove.jpg\" class=\"attachment-150x999 size-150x999\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/white-glove.jpg 500w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/white-glove-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/div><\/div><div class=\"vlp-layout-zone-main\"><div class=\"vlp-block-0 vlp-link-title\">Menning \u00ed endursko\u00f0un e\u00f0a vandl\u00e6tingarfull sk\u00edtaleit?<\/div><div class=\"vlp-block-1 vlp-link-summary\">Fyrir m\u00f6rgum \u00e1rum vann \u00e9g \u00e1 elliheimili. \u00dear var kona sem haf\u00f0i veri\u00f0 vinnukona \u00e1 d\u00f6nsku b\u00f3ndab\u00fdli upp \u00far 1930. H\u00fan f\u00e9kk gott r\u00fam, betri mat en h\u00fan \u00e1tti a\u00f0 venjast og eigna\u00f0ist g\u00f3\u00f0a vinkonu sem einnig vann \u00e1 heimilinu. \u00dea\u00f0 lei\u00f0 \u00fe\u00f3 ekki \u00e1 l\u00f6ngu \u00fear til henni f\u00f3r a\u00f0 \u00feykja vistin \u00fer\u00fagandi \u00fev\u00ed [&hellip;]<\/div><\/div><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">R\u00e9ttl\u00e6tingar fyrir rasima 19. aldar<\/h2>\n\n\n\n<p>Um 1850 var \u00fer\u00e6lahald a\u00f0 mestu aflagt \u00ed nor\u00f0urr\u00edkjum Bandar\u00edkjanna. \u00c1skoranir um afn\u00e1m \u00e1nau\u00f0ar h\u00f6f\u00f0u \u00fe\u00f3 takm\u00f6rku\u00f0 \u00e1hrif \u00ed su\u00f0urr\u00edkjunum, sem bygg\u00f0u afkomu s\u00edna a\u00f0 verulegu leyti \u00e1 b\u00f3mullarr\u00e6ktun sem \u00fatheimti miki\u00f0 vinnuafl. Sunnanmenn skorti ekki r\u00e9ttl\u00e6tingar fyrir \u00fer\u00e6lahaldi, r\u00f6kin voru tr\u00faarleg, menningars\u00f6guleg, samf\u00e9lagsleg, eignarr\u00e9ttarleg, erf\u00f0afr\u00e6\u00f0ileg og meira a\u00f0 segja af mann\u00fa\u00f0artoga.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"342\" height=\"560\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Races_and_skulls.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1402\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Races_and_skulls.png 342w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Races_and_skulls-183x300.png 183w\" sizes=\"auto, (max-width: 342px) 100vw, 342px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00der\u00e6lahald var \u00ed fyrsta lagi Gu\u00f0s vilji, \u00fea\u00f0 g\u00e1tu menn sanna\u00f0 me\u00f0 Bibl\u00edunni. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi haf\u00f0i \u00fer\u00e6lahald vi\u00f0gengist \u00ed \u00f6llum samf\u00e9l\u00f6gum og var \u00fear me\u00f0 e\u00f0lilegur \u00fe\u00e1ttur si\u00f0menningar. \u00cd \u00feri\u00f0ja lagi hef\u00f0i afn\u00e1m \u00fer\u00e6lahalds leitt til atvinnuleysis, heimilisleysis og upplausnar me\u00f0 tilheyrandi h\u00f6rmungum fyrir allt samf\u00e9lagi\u00f0. Fj\u00f3r\u00f0a og auglj\u00f3sasta r\u00e9ttl\u00e6tingin var s\u00fa a\u00f0 \u00fer\u00e6ll v\u00e6ri eign sem menn h\u00f6f\u00f0u keypt e\u00f0a fengi\u00f0 \u00ed arf. B\u00e6ndur \u00feurftu \u00e1 vinnuafli a\u00f0 halda til a\u00f0 komast af og varla var sk\u00e1rra a\u00f0 allir syltu, b\u00e6\u00f0i svartir og hv\u00edtir, en a\u00f0 b\u00e6ndur n\u00fdttu s\u00e9r vinnuafl sem \u00feeir, e\u00f0a forfe\u00f0ur \u00feeirra, h\u00f6f\u00f0u borga\u00f0 d\u00fdrum d\u00f3mum. \u00cd fimmta lagi var svart f\u00f3lk sagt gl\u00e6phneigt a\u00f0 upplagi, ofbeldi og stels\u00fdki var \u00fev\u00ed \u00ed bl\u00f3\u00f0 borin og \u00fev\u00ed samf\u00e9lagsleg nau\u00f0syn a\u00f0 hv\u00edtir hef\u00f0u v\u00f6ld yfir \u00feessum h\u00e6ttulegu verum. \u00cd sj\u00f6tta lagi voru svartir taldir of heimskir, latir og \u00e1byrg\u00f0arlausir til a\u00f0 vera f\u00e6rir um a\u00f0 r\u00e1\u00f0a s\u00e9r sj\u00e1lfir, \u00fea\u00f0 \u00feurfti gott f\u00f3lk til a\u00f0 passa upp \u00e1 \u00fe\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00de\u00f3tt hart v\u00e6ri deilt um r\u00e9ttm\u00e6ti \u00fer\u00e6lahalds r\u00edkti nokku\u00f0 g\u00f3\u00f0 s\u00e1tt um \u00fe\u00e1 hugmynd, sem endurspeglast \u00ed sumum \u00feessara r\u00e9ttl\u00e6tinga, a\u00f0 kyn\u00fe\u00e6ttir manna v\u00e6ru komnir mislangt \u00e1 \u00fer\u00f3unarbrautinni. \u00dea\u00f0 var talin v\u00edsindaleg sta\u00f0reynd a\u00f0 svartir st\u00e6\u00f0u \u00f6pum n\u00e6r \u00ed \u00fer\u00f3unarferlinu en hv\u00edtir menn. Hv\u00edtir voru almennt taldir b\u00e6\u00f0i kl\u00e1rari og sterkari \u00e1 svellinu si\u00f0fer\u00f0islega.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deetta var veruleikinn sem f\u00f3lk hr\u00e6r\u00f0ist \u00ed. \u00deeir&nbsp; sem vildu afnema \u00fer\u00e6lahald voru mannlegir og gengu sennilega almennt ekki \u00fat fr\u00e1 \u00feeirri forsendu a\u00f0 allir menn v\u00e6ru jafnir a\u00f0 manngildi og vir\u00f0ingu heldur \u00feeirri a\u00f0 \u00fer\u00e6lahald v\u00e6ri \u00f3mann\u00fa\u00f0legt.<\/p>\n\n\n\n<p>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kofi T\u00f3masar fr\u00e6nda<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/harriet-beecher-stowe-2ejoj3l-898x1024-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1403\" width=\"226\" height=\"258\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/harriet-beecher-stowe-2ejoj3l-898x1024-1.jpg 898w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/harriet-beecher-stowe-2ejoj3l-898x1024-1-263x300.jpg 263w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/harriet-beecher-stowe-2ejoj3l-898x1024-1-768x876.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 226px) 100vw, 226px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00cd \u00feessu andr\u00famslofti skrifar Harriet Beecher Stowe sk\u00e1lds\u00f6gu sem \u00e1tti eftir a\u00f0 hafa g\u00edfurleg \u00e1hrif \u00e1 afst\u00f6\u00f0u almennings til \u00fer\u00e6lahalds, og ekki a\u00f0eins \u00ed Bandar\u00edkjunum. \u00deetta er sagan&nbsp;<em>Kofi T\u00f3masar fr\u00e6nda \u2013 e\u00f0a l\u00edf hinna l\u00e6gst settu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Sagan kom \u00fat \u00ed Bandar\u00edkjunum 1852 en haf\u00f0i \u00e1\u00f0ur veri\u00f0 birt sem framhaldssaga \u00ed t\u00edmariti bar\u00e1ttuf\u00f3lks fyrir afn\u00e1mi \u00fer\u00e6lahalds. A\u00f0 s\u00f6gn h\u00f6fundar voru \u00fea\u00f0 einkum tv\u00f6 atvik sem kn\u00fa\u00f0u hana til a\u00f0 skrifa b\u00f3kina. Annarsvegar haf\u00f0i h\u00fan misst ungt barn sitt og \u00fea\u00f0 j\u00f3k sam\u00fa\u00f0 hennar me\u00f0 \u00fer\u00e6lum sem g\u00e1tu ekkert a\u00f0 gert \u00feegar b\u00f6rn voru tekin fr\u00e1 m\u00e6\u00f0rum s\u00ednum sem h\u00f6f\u00f0u enga von um a\u00f0 sj\u00e1 \u00feau framar. Hinsvegar misbau\u00f0 henni gr\u00f3flega \u00feegar sett voru l\u00f6g sem skyldu\u00f0u b\u00e6\u00f0i stj\u00f3rnv\u00f6ld og almenning \u00ed nor\u00f0urr\u00edkjunum til a\u00f0 koma stroku\u00fer\u00e6lum aftur \u00ed hendur eigenda sinna a\u00f0 vi\u00f0lag\u00f0ri refsingu.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"220\" height=\"382\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/220px-UncleTomsCabinCover.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1404\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/220px-UncleTomsCabinCover.jpg 220w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/220px-UncleTomsCabinCover-173x300.jpg 173w\" sizes=\"auto, (max-width: 220px) 100vw, 220px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Sagan l\u00fdsir daglegu l\u00edfi \u00ed \u00fer\u00e6ld\u00f3mi og rekur samt\u00f6l milli hv\u00edtra sem hafa mismunandi afst\u00f6\u00f0u til \u00fer\u00e6lahalds. Bo\u00f0skapur hennar er sk\u00fdr og einfaldur: \u00der\u00e6lahald er \u00f3kristilegt og \u00e1 ekki a\u00f0 vi\u00f0gangast. Mann\u00fa\u00f0leg me\u00f0fer\u00f0 r\u00e9ttl\u00e6tir ekki \u00fer\u00e6lahald og \u00feessvegna gefa g\u00f3\u00f0ir og sannkristnir menn \u00fer\u00e6lum s\u00ednum frelsi og bj\u00f3\u00f0a \u00feeim laun fyrir vinnuna ef \u00feeir vilja vera \u00e1fram \u00ed vistinni.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f3kin vakti gr\u00ed\u00f0arleg vi\u00f0br\u00f6g\u00f0. H\u00fan var\u00f0 s\u00f6luh\u00e6sta b\u00f3k 19. aldar \u00ed Bandar\u00edkjunum a\u00f0 Bibl\u00edunni einni undanskilinni, var \u00fe\u00fddd \u00e1 m\u00f6rg tungum\u00e1l og \u00f3umdeilt er a\u00f0 h\u00fan efldi til muna andst\u00f6\u00f0u gegn \u00fer\u00e6lahaldi \u00ed nor\u00f0urr\u00edkjunum. \u00dev\u00ed hefur jafnvel veri\u00f0 haldi\u00f0 fram a\u00f0 h\u00fan hafi veri\u00f0 st\u00f3r hvati a\u00f0 \u00fer\u00e6lastr\u00ed\u00f0inu sem var\u00f0 til \u00feess a\u00f0 \u00fer\u00e6lahald var afnumi\u00f0 me\u00f0 l\u00f6gum \u00e1ri\u00f0 1865. Hvort \u00fea\u00f0 er r\u00e9tt skal \u00f3sagt l\u00e1ti\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u00f0 sama skapi s\u00e6tti Harriet har\u00f0ri gagnr\u00fdni fyrir \u00f3sanngirni \u00ed gar\u00f0 hei\u00f0arlegra \u00fer\u00e6lahaldara og skort \u00e1 inns\u00fdn \u00ed \u00feann veruleika sem ger\u00f0i \u00fer\u00e6lahald nau\u00f0synlegt. \u00cd \u00fea\u00f0 minnsta 14 sk\u00e1lds\u00f6gur voru skrifa\u00f0ar sem svar vi\u00f0\u00a0<em>Kofa T\u00f3masar fr\u00e6nda,\u00a0<\/em>\u00fear sem \u00e1herslan var \u00e1 manng\u00e6sku \u00fer\u00e6lahaldara og nau\u00f0syn \u00feess a\u00f0 vernda svarta fr\u00e1 sj\u00e1lfum s\u00e9r og samf\u00e9lagi\u00f0 fr\u00e1 \u00feeim. Engin \u00feeirra slaga\u00f0i \u00fe\u00f3 neitt upp \u00ed\u00a0<em>Kofa T\u00f3masar fr\u00e6nda<\/em>\u00a0a\u00f0 vins\u00e6ldum. B\u00f3kin var b\u00f6nnu\u00f0 \u00ed su\u00f0urr\u00edkjunum og bent var \u00e1 a\u00f0 h\u00f6fundur hef\u00f0i aldrei dvali\u00f0 \u00ed su\u00f0urr\u00edkjunum og hef\u00f0i enga reynslu af \u00fer\u00e6lahaldi fr\u00e1 fyrstu hendi. Svo rammt kva\u00f0 a\u00f0 \u00e1s\u00f6kunum um a\u00f0 sagan v\u00e6ri l\u00edti\u00f0 anna\u00f0 en hugar\u00f3rar, tr\u00f6llas\u00f6gur og r\u00f3gbur\u00f0ur a\u00f0 Harriet skrifa\u00f0i t\u00falkunarlykil, \u00fear sem h\u00fan ger\u00f0i grein fyrir heimildum s\u00ednum, \u00fe.\u00e1.m. vitnisbur\u00f0i stroku\u00fer\u00e6la.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"722\" height=\"406\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Harriet-Beecher-Stowe-722.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1405\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Harriet-Beecher-Stowe-722.jpg 722w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Harriet-Beecher-Stowe-722-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 722px) 100vw, 722px\" \/><figcaption>Harriet Beecher Stowe (1811-1896),<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Hundra\u00f0 og sext\u00edu \u00e1rum eftir \u00fatkomu b\u00f3karinnar er Harriet Beecher Stowe b\u00e6\u00f0i elsku\u00f0 og gagnr\u00fdnd. \u00d3sanngirni \u00ed gar\u00f0 \u00fer\u00e6lahaldara er ekki lengur talin vandam\u00e1l heldur hefur h\u00fan, \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum, veri\u00f0 gagnr\u00fdnd fyrir rasisma. J\u00e1, rasisma. Pers\u00f3nusk\u00f6pun Harriet Beecher Stowe er s\u00f6g\u00f0 hafa lagt grundv\u00f6llinn a\u00f0 ska\u00f0legum sta\u00f0almyndum og \u00feannig b\u00fai\u00f0 \u00ed haginn fyrir \u00fe\u00e1 mismunun og ofs\u00f3knir sem svartir s\u00e6ttu \u00e1 20. \u00f6ldinni og s\u00e6ta enn. \u201eUncle Tom\u201c er n\u00fa nota\u00f0 um svart f\u00f3lk sem skr\u00ed\u00f0ur fyrir hv\u00edtum, afneitar \u00fev\u00ed a\u00f0 Bandar\u00edkin s\u00e9u gegns\u00fdr\u00f0 af rasisma og skellir skuldinni \u00e1 f\u00f3rnarl\u00f6mbin \u00feegar svartir ver\u00f0a fyrir mismunun og ofs\u00f3knum. Tengingin er a\u00f0 sumu leyti skiljanleg en gengur fur\u00f0ulangt. \u00de\u00f3tt T\u00f3mas fr\u00e6ndi \u00ed b\u00f3kinni deyi p\u00edslarv\u00e6ttisdau\u00f0a frekar en a\u00f0 segja til stroku\u00fer\u00e6la er \u201eUncle Tom\u201c samt sem \u00e1\u00f0ur nota\u00f0 um \u00fe\u00e1 sem breg\u00f0ast sv\u00f6rtum \u00feegar \u00feeir eru ofs\u00f3ttir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube aligncenter wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"The Youtube Minstrel and Uncle Tom Industry\" width=\"1080\" height=\"810\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/_681QegWCPk?start=529&#038;feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Hvernig hef\u00f0i sagan \u00fe\u00e1 \u00e1tt a\u00f0 vera?<\/h2>\n\n\n\n<p>Eru pers\u00f3nur Harriet Beccher Stowe einsleitar sta\u00f0almyndir? J\u00e1, vissulega. T\u00f3mas fr\u00e6ndi og Chloe fr\u00e6kna eru au\u00f0mj\u00fakir og h\u00fasb\u00e6ndahollir \u00fer\u00e6lar, \u00feakkl\u00e1t g\u00f3\u00f0um h\u00fasb\u00e6ndum og hafa fullan skilning \u00e1 st\u00f6\u00f0u \u00feeirra, jafnvel \u00feegar T\u00f3mas er seldur. \u00deau m\u00e6ta h\u00f6rku \u00feeirra sem fara illa me\u00f0 \u00fer\u00e6la me\u00f0 kristilegum k\u00e6rleika og fyrirgefningu. Sam er hamingjusami kj\u00e1ninn, s\u00e1ttur vi\u00f0 hlutskipti sitt og kemst af me\u00f0 l\u00e9ttlyndi s\u00ednu og jafna\u00f0arge\u00f0i. El\u00edza er fallega f\u00f3rnarlambi\u00f0 og hugrekki hennar sprotti\u00f0 af \u00f6rv\u00e6ntingu fremur en uppreisnaranda. \u00dea\u00f0 hl\u00fdtur a\u00f0 vera grunnt \u00e1 rasismanum hj\u00e1 \u00feeim sem skapar svona pers\u00f3nur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd allri and\u00fa\u00f0inni \u00e1 T\u00f3masi fr\u00e6nda vir\u00f0ist p\u00f3lit\u00edsk markmi\u00f0 h\u00f6fundar alveg gleymast. Au\u00f0vita\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 sj\u00e1 fyrir s\u00e9r raunh\u00e6fari pers\u00f3nusk\u00f6pun. Ef sagan yr\u00f0i endurskrifu\u00f0 \u00ed dag myndi uppl\u00fdstur h\u00f6fundur sennilega s\u00fdna okkur inn \u00ed hugarheim eldh\u00fass\u00fer\u00e6lsins og barnf\u00f3strunnar sem l\u00e9ku hlutverk hinna au\u00f0mj\u00faku amb\u00e1tta en hugsu\u00f0u sitt. H\u00f6fundurinn myndi segja okkur fr\u00e1 konum sem sinntu b\u00f6rnum k\u00fagara sinna af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00e6r \u00e1ttu ekki annars \u00farkosta, horf\u00f0u upp \u00e1 hv\u00edtu krakkakvikindin leggja s\u00edn eigin b\u00f6rn \u00ed einelti me\u00f0 fullri blessun foreldranna en hugsu\u00f0u \u00feeim \u00feegjandi \u00fe\u00f6rfina. N\u00fat\u00edmah\u00f6fundur myndi l\u00fdsa ver\u00f0skulda\u00f0ri en \u00fe\u00f6gulli fyrirlitningu \u00fer\u00e6la \u00e1 h\u00fasb\u00e6ndum s\u00ednum, kraumandi rei\u00f0inni, brennandi hatri \u2013 hefndarhug en ekki au\u00f0m\u00fdkt og fyrirgefningu.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"540\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Nat_Turner_woodcut.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1406\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Nat_Turner_woodcut.jpg 640w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/Nat_Turner_woodcut-300x253.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kannski myndi n\u00fat\u00edmah\u00f6fundur s\u00e6kja innbl\u00e1stur \u00ed \u00fer\u00e6lauppreisnina \u00ed Virgin\u00edu 1831 \u00feegar Nat Turner og menn hans hreinlega sl\u00e1tru\u00f0u \u00e1 bilinu 55-65 manns. Fyrstu f\u00f3rnarl\u00f6mbin voru h\u00fasb\u00e6ndur Nat Turners. V\u00edgamenn dr\u00e1pu hj\u00f3nin \u00ed r\u00faminu auk 9 \u00e1ra gamals sonar \u00feeirra og vinnumanns \u00e1 unglingsaldri. Eftir a\u00f0 uppreisnarmennirnir ri\u00f0u \u00e1 braut \u00e1tta\u00f0i einhver sig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 eitt \u00f3bermi\u00f0, gleymst. \u00dea\u00f0 var kornabarn \u00ed v\u00f6ggu, afkv\u00e6mi k\u00fagaranna. Tveir uppreisnarmannanna sneru til baka og dr\u00e1pu barni\u00f0. Svo dj\u00fapt risti hatri\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fat\u00edmah\u00f6fundur myndi l\u00edka l\u00fdsa grimmilegum refsingum sem uppreisnarmenn s\u00e6ttu \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 og refsilausum ofs\u00f3knum hv\u00edtra borgara gegn bl\u00e1saklausu sv\u00f6rtu f\u00f3lki \u00ed m\u00f6rg \u00e1r eftir \u00fea\u00f0. Sagt er a\u00f0 eftir a\u00f0 Nat Turner var l\u00edfl\u00e1tinn hafi l\u00edk hans veri\u00f0 flegi\u00f0 og h\u00fa\u00f0in notu\u00f0 \u00ed peningapyngjur. Svo dj\u00fapt risti hatri\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p>En hvernig hef\u00f0i rauns\u00f6nn l\u00fdsing \u00e1 hugarheimi \u00fer\u00e6la gengi\u00f0 \u00ed Bandar\u00edkjamenn \u00e1 19. \u00f6ld? Hef\u00f0i saga af uppreisn \u00ed anda Nat Turner vaki\u00f0 \u00fe\u00e1 sam\u00fa\u00f0 sem \u00feurfti til a\u00f0 efla andspyrnu gegn \u00fer\u00e6lahaldi? Hef\u00f0i samf\u00e9lag Harriet Beecher Stowe tr\u00faa\u00f0 s\u00f6gunni um peningapyngjurnar? Hef\u00f0i einhverjum kannski bara \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 makleg m\u00e1lagj\u00f6ld?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Uppgj\u00f6r e\u00f0a eitthva\u00f0 anna\u00f0?<\/h2>\n\n\n\n<p>\u00dea\u00f0 er r\u00e9tt a\u00f0\u00a0<em>Kofi T\u00f3masar fr\u00e6nda<\/em>\u00a0einkennist af sta\u00f0almyndum. \u00de\u00e6r \u00edmyndir eru ekki sprottnar \u00far h\u00f6f\u00f0i Harriet Beecher Stowe. Vi\u00f0 \u00feekkjum \u00f6ll svipa\u00f0ar sta\u00f0almyndir \u00ed hva\u00f0a menningu sem er. H\u00f6fundur T\u00f3masar fr\u00e6nda gat ekki s\u00e9\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir a\u00f0 skopst\u00e6lingar \u00e1 s\u00f6gupers\u00f3num hennar yr\u00f0u nota\u00f0ar \u00ed blackface rev\u00edum.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1407\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-1080x1080.jpg 1080w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400-440x440.jpg 440w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-show-dusty-angel-L0RKM2Y_EBS-7lbem_LhaSi.1400x1400.jpg 1400w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Einfaldar sta\u00f0almyndir eru \u00fe\u00e6r engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur, s\u00f6mu sta\u00f0almyndir og \u00fe\u00e6r sem b\u00e6\u00f0i fyrr og s\u00ed\u00f0ar voru nota\u00f0ar sem k\u00fagunart\u00e6ki. \u00dea\u00f0 er sj\u00e1lfsagt a\u00f0 horfast \u00ed augu vi\u00f0 \u00fea\u00f0 og lesa s\u00f6guna me\u00f0 me\u00f0vitund&nbsp; um \u00fea\u00f0 a\u00f0 b\u00f3kin er barn s\u00edns t\u00edma. M\u00e9r \u00fe\u00e6tti \u00fea\u00f0 e\u00f0lilegt uppgj\u00f6r vi\u00f0 rasisma fort\u00ed\u00f0arinnar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1kalli\u00f0 um uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina gengur \u00fe\u00f3 miklu lengra en svo a\u00f0 vi\u00f0eigandi \u00feyki a\u00f0 vekja athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 jafnvel mestu frelsishetjur s\u00f6gunnar voru b\u00f6rn s\u00edns t\u00edma og h\u00f6f\u00f0u hugmyndir sem \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 endursko\u00f0a. N\u00fa \u00feykir sanngjarnt a\u00f0 sl\u00e1 t\u00ed\u00f0arandann \u00fat af bor\u00f0inu og nota barnalega pers\u00f3nusk\u00f6pun Harriet Beecher Stowe til a\u00f0 draga upp mynd af henni sem laumurasista. \u00c1 s\u00ed\u00f0ari \u00e1rum hafa fleiri rith\u00f6fundar sem reyndu a\u00f0 beita pennanum til a\u00f0 gera heiminn \u00f6gn sk\u00e1rri fengi\u00f0 svipa\u00f0a einkunn. \u00deekktasta d\u00e6mi\u00f0 er sennilega \u00fea\u00f0 \u00feegar\u00a0<em>To Kill a Mockingbird<\/em>\u00a0eftir Harper Lee var tekin af leslistum unglingabekkja \u00ed Mississippi \u00e1 \u00feeirri forsendu a\u00f0 rasisminn sem f\u00e6list \u00ed notkun or\u00f0sins \u201enigger\u201c v\u00e6ri \u00f3bo\u00f0legur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"663\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large-1024x663.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1408\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large-1024x663.jpg 1024w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large-300x194.jpg 300w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large-768x498.jpg 768w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large-1536x995.jpg 1536w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large-1080x700.jpg 1080w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/To_Kill_a_Mockingbird-628000082-large.jpg 1852w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>To Kill a Mocking Bird segir fr\u00e1 l\u00f6gmanni og sv\u00f6rtum skj\u00f3lst\u00e6\u00f0ingi hans sem er borinn r\u00f6ngum s\u00f6kum og neita\u00f0 um r\u00e9ttl\u00e1ta m\u00e1lsme\u00f0fer\u00f0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Ef vi\u00f0 gerum s\u00f6mu kr\u00f6fur til 19. aldar barns og okkar sem \u00f3lumst upp \u00e1 t\u00edmum al\u00fej\u00f3\u00f0astofnana og mannr\u00e9ttindas\u00e1ttm\u00e1la, \u00ed heimi \u00fear sem tugir \u00fe\u00fasunda hafa fulla atvinnu af \u00fev\u00ed a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 vir\u00f0ingu fyrir mannr\u00e9ttindayfirl\u00fdsingu Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna, \u00fe\u00e1 getum vi\u00f0 afgreitt svo til hverja einustu manneskju f\u00e6dda fyrir seinna str\u00ed\u00f0 sem rasista. Ef rasismi er \u00fea\u00f0 a\u00f0 draga upp sta\u00f0almynd e\u00f0a nota or\u00f0 sem \u00e1ratugum s\u00ed\u00f0ar var tali\u00f0 \u00f3vi\u00f0eigandi, \u00fe\u00e1 ver\u00f0um vi\u00f0 \u00f6ll talin rasistar eftir nokkra \u00e1ratugi, l\u00edka f\u00f3rnarl\u00f6mbin. Ef vi\u00f0 skilgreinum rasisma sem hvert einasta merki sem h\u00e6gt er a\u00f0 finna um \u00fe\u00e1 afst\u00f6\u00f0u a\u00f0 einhver munur s\u00e9 milli kyn\u00fe\u00e1tta, \u00fe\u00e1 eru n\u00e1nast allir rasistar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"579\" src=\"http:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/book_of_negroesburning-1024x579.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1409\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/book_of_negroesburning-1024x579.jpeg 1024w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/book_of_negroesburning-300x170.jpeg 300w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/book_of_negroesburning-768x434.jpeg 768w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/book_of_negroesburning-1080x611.jpeg 1080w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/book_of_negroesburning.jpeg 1086w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>M\u00f3tm\u00e6lendur brenna <em>The Book of Negroes<\/em> eftir Lawrence Hill. B\u00f3kin er \u00e1deila \u00e1 raisma og titilinn v\u00edsun \u00ed skr\u00e1setningu &#8222;negra&#8220;.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Ef uppgj\u00f6ri\u00f0 vi\u00f0 rasima fort\u00ed\u00f0arinnar felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 afskrifa alla umb\u00f3tavi\u00f0leitni sem stenst ekki p\u00f3lit\u00edska hreintr\u00faarstefnu 21. aldarinnar \u00fe\u00e1 mun ekkert uppgj\u00f6r fara fram nema \u00fe\u00e1 hj\u00e1 \u00feeim sem \u00feurfa ekki \u00e1 uppgj\u00f6ri a\u00f0 halda. Ef markmi\u00f0i\u00f0 er \u00fea\u00f0 a\u00f0 skapa heim \u00fear sem flestir \u00e1l\u00edta \u00ed raun og sannleika a\u00f0 allir menn f\u00e6\u00f0ist jafnir a\u00f0 manngildi og eigi a\u00f0 nj\u00f3ta s\u00f6mu r\u00e9ttinda og frelsis, \u00fe\u00e1 getum vi\u00f0 ekki skilgreint rasisma \u00fat fr\u00e1 \u00feeim \u00e1hrifum sem verk fort\u00ed\u00f0arinnar hafa \u00e1 n\u00fat\u00edmabarni\u00f0.<\/p>\n\n\n<div class=\"vlp-link-container vlp-layout-basic wp-block-visual-link-preview-link\"><a href=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2017\/06\/03\/sotthreinsud-barnamenning\/\" class=\"vlp-link\" title=\"S\u00f3tthreinsu\u00f0 barnamenning\"><\/a><div class=\"vlp-layout-zone-side\"><div class=\"vlp-block-2 vlp-link-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"max-width: 150px;\" width=\"150\" height=\"98\" src=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/original-688x451-1.jpg\" class=\"attachment-150x999 size-150x999\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/original-688x451-1.jpg 688w, https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/original-688x451-1-300x197.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/div><\/div><div class=\"vlp-layout-zone-main\"><div class=\"vlp-block-0 vlp-link-title\">S\u00f3tthreinsu\u00f0 barnamenning<\/div><div class=\"vlp-block-1 vlp-link-summary\">\u00deegar \u00e9g var l\u00edtil hekla\u00f0i m\u00f3\u00f0ir m\u00edn handa m\u00e9r p\u00fa\u00f0a sem \u00e9g var mj\u00f6g hrifin af, s\u00fakkula\u00f0ibr\u00fant andlit me\u00f0 tr\u00fa\u00f0smunn og miki\u00f0 \u00fafi\u00f0 h\u00e1r. \u00deetta var negraskr\u00edpi (golliwog), svipa\u00f0 svart\u00e1lfunum \u00ed b\u00f3kunum um Dodda \u00ed Leikfangalandi. \u00c9g \u00e1tti l\u00edka tv\u00e6r svartar br\u00fa\u00f0ur. M\u00e9r \u00fe\u00f3tti d\u00f6kk h\u00fa\u00f0 svo falleg og f\u00f6t \u00ed sk\u00e6rum litum nutu s\u00edn [&hellip;]<\/div><\/div><\/div>\n\n\n<p>Ef vi\u00f0 hinsvegar skilgreinum rasisma sem \u00fe\u00e1 afst\u00f6\u00f0u a\u00f0 sumir menn s\u00e9u bornir til meiri r\u00e9ttinda en a\u00f0rir og megi \u00ed krafti \u00feeirrar st\u00f6\u00f0u sinnar k\u00faga a\u00f0ra, \u00fe\u00e1 getum vi\u00f0 ekki me\u00f0 nokkurri sanngini afgreitt b\u00e6kur eins og&nbsp;<em>Kofa T\u00f3masar fr\u00e6nda<\/em>&nbsp;e\u00f0a&nbsp;<em>To Kill a Mockingbird<\/em>&nbsp;sem ras\u00edsk b\u00f3kmenntaverk.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00e9r finnst satt a\u00f0 segja lygilegt a\u00f0 \u00ed \u00feeim hafsj\u00f3 af ras\u00edskum b\u00f3kmenntum sem \u00e1st\u00e6\u00f0a er til a\u00f0 henda \u00e1 haugana, skuli b\u00e6kur og \u00f6nnur listaverk sem beinl\u00ednis stu\u00f0lu\u00f0u a\u00f0 hugarfarsbreytingu vera \u00e1litin varhugaver\u00f0 og til \u00feess fallin a\u00f0 spilla ungd\u00f3mnum. S\u00fa afsta\u00f0a a\u00f0 ford\u00e6ma allt sem m\u00f6gulega er a\u00f0finnsluvert \u00e1n minnstu vi\u00f0leitni til a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra sem \u00fe\u00f3 vildu vel er ekki uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina. \u00dea\u00f0 er \u00f6llu heldur \u00f3d\u00fdrt dygg\u00f0aspil e\u00f0a \u00ed einl\u00e6gasta falli tj\u00e1ning \u00e1 ofsakenndum r\u00e9tttr\u00fana\u00f0i \u00fear sem \u00edgrundun og sanngirni koma l\u00edtt vi\u00f0 s\u00f6gu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er varla raunh\u00e6ft fyrir hv\u00edtan Vestur-Evr\u00f3pub\u00faa f\u00e6ddan eftir lok s\u00ed\u00f0ari heimstyrjaldar a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra sem lif\u00f0u vi\u00f0 \u00e1nau\u00f0 \u00ed Bandar\u00edkjunum \u00e1\u00a019. \u00f6ld. \u00de\u00f3tt vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fer\u00e6lar \u00fej\u00e1\u00f0ust og a\u00f0 \u00ferautag\u00f6ngu \u00feeirra var hvergi n\u00e6rri loki\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fer\u00e6lahald v\u00e6ri afnumi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1ttum vi\u00f0 okkur sennilega ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hva\u00f0a \u00e1hrif \u00e1nau\u00f0in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":1411,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[350,25],"tags":[324,108],"class_list":["post-1401","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poltisk-hugmyndafraedi","category-tru-hugmyndafraedi","tag-menningarsotthreinsun","tag-rasismi","et-has-post-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi? - Eva Hauksd\u00f3ttir<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"is_IS\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi? - Eva Hauksd\u00f3ttir\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00dea\u00f0 er varla raunh\u00e6ft fyrir hv\u00edtan Vestur-Evr\u00f3pub\u00faa f\u00e6ddan eftir lok s\u00ed\u00f0ari heimstyrjaldar a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra sem lif\u00f0u vi\u00f0 \u00e1nau\u00f0 \u00ed Bandar\u00edkjunum \u00e1\u00a019. \u00f6ld. \u00de\u00f3tt vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fer\u00e6lar \u00fej\u00e1\u00f0ust og a\u00f0 \u00ferautag\u00f6ngu \u00feeirra var hvergi n\u00e6rri loki\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fer\u00e6lahald v\u00e6ri afnumi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1ttum vi\u00f0 okkur sennilega ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hva\u00f0a \u00e1hrif \u00e1nau\u00f0in [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Eva Hauksd\u00f3ttir\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-06-28T21:45:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-15T13:37:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-front-page.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"415\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Eva Hauksd\u00f3ttir\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Eva Hauksd\u00f3ttir\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1d9742389918a297671033a2b53d3d34\"},\"headline\":\"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi?\",\"datePublished\":\"2020-06-28T21:45:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-15T13:37:23+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/\"},\"wordCount\":2635,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/36\\\/2020\\\/06\\\/uncle-tom-front-page.jpg\",\"keywords\":[\"menningars\u00f3tthreinsun\",\"rasismi\"],\"articleSection\":[\"P\u00f3lt\u00edsk hugmyndafr\u00e6\u00f0i\",\"Tr\u00fa &amp; hugmyndafr\u00e6\u00f0i\"],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/\",\"name\":\"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi? - Eva Hauksd\u00f3ttir\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/36\\\/2020\\\/06\\\/uncle-tom-front-page.jpg\",\"datePublished\":\"2020-06-28T21:45:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-07-15T13:37:23+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1d9742389918a297671033a2b53d3d34\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"is\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/36\\\/2020\\\/06\\\/uncle-tom-front-page.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/36\\\/2020\\\/06\\\/uncle-tom-front-page.jpg\",\"width\":500,\"height\":415},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/2020\\\/06\\\/28\\\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/\",\"name\":\"Eva Hauksd\u00f3ttir\",\"description\":\"Evu blogg\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"is\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1d9742389918a297671033a2b53d3d34\",\"name\":\"Eva Hauksd\u00f3ttir\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"is\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3690cd9ff7436a8a5d80acdc8fcb1046fbb9e002d4b532c85080d1bcbede84ce?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3690cd9ff7436a8a5d80acdc8fcb1046fbb9e002d4b532c85080d1bcbede84ce?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/3690cd9ff7436a8a5d80acdc8fcb1046fbb9e002d4b532c85080d1bcbede84ce?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Eva Hauksd\u00f3ttir\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.norn.is\\\/eva\\\/author\\\/evahauks\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi? - Eva Hauksd\u00f3ttir","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/","og_locale":"is_IS","og_type":"article","og_title":"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi? - Eva Hauksd\u00f3ttir","og_description":"\u00dea\u00f0 er varla raunh\u00e6ft fyrir hv\u00edtan Vestur-Evr\u00f3pub\u00faa f\u00e6ddan eftir lok s\u00ed\u00f0ari heimstyrjaldar a\u00f0 setja sig \u00ed spor \u00feeirra sem lif\u00f0u vi\u00f0 \u00e1nau\u00f0 \u00ed Bandar\u00edkjunum \u00e1\u00a019. \u00f6ld. \u00de\u00f3tt vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fer\u00e6lar \u00fej\u00e1\u00f0ust og a\u00f0 \u00ferautag\u00f6ngu \u00feeirra var hvergi n\u00e6rri loki\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fer\u00e6lahald v\u00e6ri afnumi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00e1ttum vi\u00f0 okkur sennilega ekki \u00e1 \u00fev\u00ed hva\u00f0a \u00e1hrif \u00e1nau\u00f0in [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/","og_site_name":"Eva Hauksd\u00f3ttir","article_published_time":"2020-06-28T21:45:00+00:00","article_modified_time":"2020-07-15T13:37:23+00:00","og_image":[{"width":500,"height":415,"url":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-front-page.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Eva Hauksd\u00f3ttir","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":false,"Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/"},"author":{"name":"Eva Hauksd\u00f3ttir","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/#\/schema\/person\/1d9742389918a297671033a2b53d3d34"},"headline":"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi?","datePublished":"2020-06-28T21:45:00+00:00","dateModified":"2020-07-15T13:37:23+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/"},"wordCount":2635,"image":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-front-page.jpg","keywords":["menningars\u00f3tthreinsun","rasismi"],"articleSection":["P\u00f3lt\u00edsk hugmyndafr\u00e6\u00f0i","Tr\u00fa &amp; hugmyndafr\u00e6\u00f0i"],"inLanguage":"is"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/","url":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/","name":"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi? - Eva Hauksd\u00f3ttir","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-front-page.jpg","datePublished":"2020-06-28T21:45:00+00:00","dateModified":"2020-07-15T13:37:23+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/#\/schema\/person\/1d9742389918a297671033a2b53d3d34"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"is","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-front-page.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/2020\/06\/uncle-tom-front-page.jpg","width":500,"height":415},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/2020\/06\/28\/uppgjor-vid-fortidina-eda-aras-a-tha-sem-sist-skyldi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Uppgj\u00f6r vi\u00f0 fort\u00ed\u00f0ina e\u00f0a \u00e1r\u00e1s \u00e1 \u00fe\u00e1 sem s\u00edst skyldi?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/#website","url":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/","name":"Eva Hauksd\u00f3ttir","description":"Evu blogg","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"is"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/#\/schema\/person\/1d9742389918a297671033a2b53d3d34","name":"Eva Hauksd\u00f3ttir","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"is","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3690cd9ff7436a8a5d80acdc8fcb1046fbb9e002d4b532c85080d1bcbede84ce?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3690cd9ff7436a8a5d80acdc8fcb1046fbb9e002d4b532c85080d1bcbede84ce?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3690cd9ff7436a8a5d80acdc8fcb1046fbb9e002d4b532c85080d1bcbede84ce?s=96&d=mm&r=g","caption":"Eva Hauksd\u00f3ttir"},"url":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/author\/evahauks\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1401"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1410,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1401\/revisions\/1410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.norn.is\/eva\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}