Sápuópera

40% þeirra sem kæra nauðgun, draga kæruna til baka og ef lögregla vill samt halda rannsókn, áfram, hafna samvinnu. Hvernig stendur á því að þetta hlutfall er svona hátt? Eða er þetta hlutfall ekki annars hátt? Hvert er hlutfall þeirra sem falla frá kæru eða neita samvinnu í öðrum ofbeldismálum? En í þjófnaða- og fjársvikamálum? Það er eiginlega ekki hægt að draga neinar ályktanir nema sjá slíkan samanburð.

Á meðan það liggur ekki fyrir, geng ég nú samt út frá því að 40% sé hátt hlutfall og ég velti fyrir mér hugsanlegum skýringum.

Getur verið að kona sem fær allsstaðar þau skilaboð að það þýði ekkert að standa í þessu, telji sig verr stadda með því að fá gerandann upp á móti sér? Kannski fjölskylduna eða vinahópinn líka, ef nauðgarinn er fjölskyldumeðlimur, vinur eða maki.

Getur verið að þótt lögreglan hafi [vonandi] aflagt þau vinnubrögð að yfirheyra þolandann um dræsulega hegðun sína, sem gæti hafa eggjað vesalings nauðgarann til verksins, sé ennþá eitthvað í framkomu löggunnar sem gefur ástæðu til að ætla að kæran verði ekki tekin alvarlega?

Getur verið að brotaþolar telji sig litla ástæðu hafa til að treysta réttarkerfi, þegar yfirmenn þess lýsa því yfir opinberlega að fórnarlömb nauðgara geti bara sjálfum sér um kennt?

Mér finnst ósennilegt að brotaþolar álíti nauðganir ekki nógu alvarlega glæpi til að nenna að standa í veseni vegna þeirra. Ég þekki aftur á móti dæmi þess að mál hafa ekki verið kærð af því að eina sönnunargagnið var frásögn þolandans sem dugar (eðlilega) ekki til sakfellingar. Án þess að fullyrða neitt, leyfi ég mér að setja fram þá tilgátu að þetta háa hlutfall brotaþola sem falla frá kæru, bendi fyrst og fremst til þess að sjaldgæft sé að kynferðisbrotamenn skilji eftir sig áverka eða önnur ummerki sem styðja frásögn þolandans. Séu semsagt hófsamir ofbeldismenn.

Réttarkerfið ræður ekki við hófsama ofbeldismenn. Nauðgarar sem velja sér fórnarlömb sem eru ófær um að verja sig, fólk sem stjórnar mökum sínum og börnum með ógnandi framkomu en beitir ekki hnefanum, löggur og fangaverðir sem pína fólk í járnum án þess að skilja eftir sig áverka, hópar sem beita sálrænu einelti sem erfitt er að færa sönnur á, allt er þetta fólk sem réttarkerfið ræður ekki við. Og ég held satt að segja að við getum ekki ætlast til þess. Eina leiðin sem ég hef heyrt um, til að fá hófsama ofbeldismenn dæmda, er öfug sönnunarbyrði og slíkt fyrirkomulag myndi leiða af sér mikinn aragrúa af hófsömum ofbeldismönnum. Fólki sem aldrei myndi meiða neinn, aðeins hóta því að bera röngum sökum hvern þann sem hegðaði sér ekki í samræmi við vilja þeirra.

Kannski er útilokað að uppræta hófstillt ofbeldi en það er hægt að draga úr því. Hófsamir ofbeldismenn þurfa ekki að óttast dómstóla en óttinn um fordæmingu samfélagsins hefur áreiðanlega áhrif. Allavega sýna hrottar fjölskyldu sinni yfirleitt skárri framkomu í návist annarra og börn sem leggja skólasystkini sín í einelti með dylgjum og augngotum, reyna oftast að leyna því fyrir fullorðnum. Fólk er ólíklegra til að sýna af sér hegðun sem samfélagið umber ekki, hvað sem réttarkerfinu líður.

Af einhverjum ástæðum hefur það tíðkast í baráttunni gegn kynbundnu ofbeldi að ýkja bæði tíðni ofbeldis og alvarleika afbrotanna. Ég held að það sé mjög vafasöm aðferð. Bæði vegna þess að hún dregur úr trúverðugleika þeirra sem standa í þessari baráttu en ekki síður af því að ef það er rétt að fjórða hver kona verði einhverntíma á ævinni fyrir kynferðisofbeldi (sennilega og vonandi stórlega ýkt tala sem með veikum rökum er orðin að viðteknum sannindum), þá er nú varla ástæða til að missa sig í dramakast þótt ágengur karlmaður reyni að komast ofan í brækurnar hjá manni. Þetta er eitthvað sem allir gera, er það ekki?

Nei, sem betur fer er það ekki eitthvað sem allir gera og við getum þakkað baráttu feminista það að óumbeðið káf er ekki lengur talin staðfesting á dræsulegum klæðaburði þolandans. En á sama tíma vinna feministar gegn sinni eigin baráttu með ýkjum sem eru ekki bara óþarfar heldur líka til þess fallnar að normailsera ofbeldi.

Flestir leitast við að hegða sér þannig að öðrum líki. Sjálfsmynd okkar byggist að verulegu leyti á samanburði við aðra og það hvernig aðrir sjá okkur og hugmyndin svona gerir maður ekki er örugglega margfalt sterkari hemill en boð og bönn. Við getum skellt mörgum skuldum á réttarkerfið en eina leiðin til að draga úr hófstilltu ofbeldi er að innræta ungu fólki viðhorfið svona bara gerir maður ekki. Innleiða þá skoðun að ofbeldi sé andstyggilegt, óeðlilegt og að það heyri til undantekninga. Að þeir sem beita ofbeldi séu frávik. Að það að gera þarfir sínar á meðvitunarlausri stúlku eða neita að rjúfa samfarir sé hreint ekki eitthvað sem 'allir gera' heldur þvert á móti. Að notkun nauðgunarlyfja sé ekki prakkarastrik heldur glæpur sem aðeins hinir mestu aumingjar láti sér detta í hug. Ég held að tilhneigingin til að ýkja tíðni kynferðisglæpa og annars ofbeldis vinni beint gegn þeirri viðleitni.

Eva | 9:00 | Varanleg slóð | Tjásur (0)    

Muslimar eru að yfirtaka heiminn. Í alvöru. Þetta fjölgar sér eins og kanínur og eins og fram kemur hér, má reikna með að fólk, upprunnið í löndum þar sem meirihlutinn játar islam, og afkomendur þeirra, nái meirihluta á nokkrum áratugum.

Jamm. Þeir verða í meirihluta og hvað með það? Er eitthvað verra að vera undir skíthæl Muhammeds en skíthæl Krists? Algengustu rökin fyrir því að þessi þróun sé 'hættuleg' eru þau að muslimir séu svo afskaplega grimmt og frumstætt fólk. Æðsta hugsjón þeirra sé sú að fremja sem flest hryðjuverk og sú næstæðsta að útrýma skopmyndateiknurum. Svo láta þeir líka konurnar sínar ganga í búrkum og nauðga þeim (sennilega er það klámvæðingunni ógurlegu að kenna) og grýta þær svo til bana. Nú eða þeir flytja til Vesturlanda og halda áfram að lemja konurnar sínar þar og konurnar neita að læra tungumálið og lemja börnin sín með inniskóm.

Fokk já. Það er margt í menningu muslima sem er verulega ógeðfellt. Kvennakúgun er staðreynd og það þykir ekki bara sjálfsagt heldur nauðsynlegt að berja börn. Og það mun sko ekkert breytast.

Eða hvað? Mun það kannski breytast? Getur kannski verið að til séu Íslendingar sem muna þá tíð þegar þótti bara í góðu lagi að flengja börn? Getur jafnvel verið að það hafi aðeins þurft dálitla upplýsingu til að fá eina kynslóð til að líta á líkamlegar hirtingar sem neyðarúrræði fremur en uppeldisaðferð og þá næstu til að líta á þær sem merki um að eitthvað væri að foreldrunum fremur en börnunum?

Englendingar bönnuðu ekki líkamlegar refsingar í ríkisskólum fyrr en 1987 og þær tíðkuðust í einkaskólum fram til 1999. Samt þekki ég engan sem er haldinn ótta við Breta vegna grimmdar þeirra. Stjórn Bandaríkjanna er ekki alsaklaus af pyndingum á föngum og almenningur í Bandaríkjunum er mun umburðarlyndari gagnvart líkamlegum refsingum á börnum en Norðurlandabúar. Samt þekki ég engan sem óttast Bandaríkjamenn. Ég þekki fólk sem óttast bandarísk stjórnvöld, vissulega, enda ástæða til að óttast heimsvaldastefnu hvort sem það eru Bandaríkjamenn, muslimir eða einhverjir aðrir sem reka hana. Ótti við bandaríska menningu eða nábýli við fólk sem þar er upprunnið er aftur á móti ekki algengur.

Muslimir eru ekkert öðruvísi innréttaðir en Bretar, Bandaríkjamenn eða Íslendingar. Umburðarlyndi gagnvart ofbeldi er meira meðal muslima en Vesturlandabúa, ennþá, en það er ekkert sem bendir til þess að þeirra viðhorf muni þróast á annan hátt en okkar. Það er nefnilega goðsögn að ofbeldi sé að aukast í heiminum. Þvert á móti dregur stöðugt úr því.

Trúarbrögð muslima eru skelfileg. Full af misrétti og ofbeldi. Rétt eins og trúarbrögð kristinna manna. En sem betur fer eru flestir kristnir menn ákaflega illa kristnir og nota trúna fremur sem haldreipi í sálarangist og umgjörð utan um hátíðir en sem siðferðilegan leiðarvísi. Það sama á við um muslimi. Þeir muslimir sem ég þekki sniðganga svínakjöt og halda hátíðir samkvæmt Kóraninum en þegar kemur að siðferðilegum efnum, mótast skoðanir þeirra af heilbrigðri skynsemi, uppeldi og menningu. Neinei, auðvitað myndu þeir ekki viðurkenna að þeir séu illa trúaðir, ekki fremur en kristnir menn en svona er það nú samt. Ég þekki líbýska konu sem býr í Bretlandi. Hún prentar út greinar af netinu, fjölritar feminísk skilaboð og laumar þeim inn á staði þar sem muslimakonur koma saman. Hún staðhæfir að hún sé að gera það sem Gvuð ætlist til af henni, leiðrétta viðhorf sem séu of forneskjuleg og heimskuleg til að geta mögulega verið frá Gvuði komin. Hún fullyrðir að hún sé sannur muslimi, rétt eins og þau þúsund karla og kvenna sem í nafni islam berjast gegn grýtingum og öðrum ódæðisverkum yfirvalda. Muslimir tileinka sér nefnilega siðferðisskoðanir eins og annað fólk; með hugsun sinni, út frá nýjum upplýsingum og út frá þeim viðhorfum sem ríkja í kringum þá. Ekki út frá mörg hundruð ára gömlum ritningargreinum, nema þar sem ritskoðun og önnur kúgun er mikil.

Það er tilgangslaust að reyna að berjast gegn fjölmenningu. Muslimir munu halda áfram að fjölga sér eins og kanínur á meðan þeir sjálfir sjá tilgang með því og ef þeir sjá tilgang í því að berjast gegn vestrænni menningu þá munu þeir gera það. Besta vörnin gegn 'muslimaplágunni' er því sú að hætta að líta á innflytjendur sem óvini. Bjóða innflytjendum til umræðunnar, hlusta á þeirra rök og útskýra okkar, í stað þess að reyna að stjórna klæðaburði þeirra. Halda áfram að reka áróður gegn hvers kyns kúgun. Hafna ofbeldi. Styrkja mannréttindi og ganga harðar fram í því að framfylgja þeim, hvar sem er í veröldinni. Framfylgja lögum gegn ofbeldi en láta fólk að öðru leyti í friði með sínar menningartiktúrur.

Við þurfum ekki að hafa neinar áhyggjur af því að menning okkar deyi út þótt muslimum fjölgi. Hún mun breytast hvort sem muslimum fjölgar eður ei en ekki í þá veru að í stað heróínfíkla í netasokkum (þannig sá margir muslimir vestrænar konur fyrir sér), muni götur stórborganna skarta búrkuklæddum konum, lemjandi börn með inniskóm. Ekki heldur í þá veru að enska verði upprætt, svínakjöt bannað og ærumorð lögleidd. Þótt elsta kynslóð muslimakvenna læri kannski aldrei málið í nýja landinu, munu dætur þeirra læra það og margar þeirra munu aldrei klæðast búrku, nema til að mótmæla trúarbragða- og menningarofsóknum.

Það sem við þurfum að óttast er ofríki yfirvalda, hvar sem er og hvort sem þau skilgreina sig til hægri eða vinstri. Við skulum óttast tilraunir þeirra til að banna búrkuna í stað þess að vantreysta getu búrkukvenna til að tileinka sér kvenfrelsissjónarmið. Við skulum óttast yfirvöld sem handtaka fólk sem segir 'stríð er glæpur' en ekki vantreysta arabiskum unglingum til að tileinka sér hugmyndir um tjáningarfrelsi, jafnvel þótt feður þeirra skeggræði sjálfsmorðsárás á Jyllandposten í kaffihlénu. Þróunin er í rétta átt. Umburðarlyndi gagnvart ofbeldi minnkar stöðugt og við færumst æ nær því að ná jafnrétti kynjanna. Okkur finnst ganga hægt á meðan við stöndum í baráttunni og horfum á fólk sem okkur er annt um verða fyrir kúgun og óréttlæti. Þegar við hinsvegar horfum nokkra áratugi aftur í tímann sjáum við að viðhorfsbreytingar eiga sér stað, ekki bara hjá einstaklingum heldur samfélaginu öllu, ekki hægt og bítandi heldur hratt og örugglega. Best gæti ég trúað því að fjölmenning flýti fyrir því ferli.

Eva | 13:02 | Varanleg slóð | Tjásur (1)    

Fyrir um það bil ári, las ég frétt þess efnis að 20% telpna í 9. bekk í dönskum skólum, væru í ofbeldissambandi. Ég efaðist. Ekki var vísað í neina rannsókn og mín fyrsta spurning var 'hversu hátt hlutfall svo ungra telpna er þá í ofbeldislausu sambandi? Eru allar danskar telpur í föstu sambandi aðeins 15 ára eða eru allir danskir piltar ofbeldismenn?'

Skömmu síðar las ég aðra grein þar sem talið var að 10% danskra stúlkna á aldrinum 16-25 ára yrðu fyrir ofbeldi af hálfu karlmanna. Dregur svona rosalega mikið úr ofbeldinu þegar stelpan nær 16 ára aldri eða er eitthvað bogið við fréttaflutninginn?

Ég efaðist um að 40.000 kynlífsþrælar hefðu verið fluttir til Þýskalands vegna heimsbikarkeppninnar 2006. Efasemdir mínar reyndust réttmætar.

Ég efaðist um að mörg þúsund konur væru í kynlífsþrælkun í Bretlandi. Efasemdir mínar reyndust réttmætar.

Ég efaðist um að 300.000 börn væru í kynlífsþrælkun í Bandaríkjunum. Efasemdir mínar reyndust sem betur fer réttmætar.

Ég efast um að það sé beinlínis algengt að íslenskir karlar læsi konur sínar inni, haldi þeim í einangrun árum saman og telji þeim trú um að það sé siður á Íslandi að konur gangi naktar innanhúss og að íslenskum konum beri skylda til að eiga kynmök við vini eiginmannsins.

Ég efast um þetta vegna þess að ég man ekki eftir einni einustu frétt af innilæstri konu og þótt ofbeldi sé dulið vandamál þá finnst mér með ólíkindum að langtíma frelsissvipting og kynlífsþrælkun sé algeng ef þessi mál hafa aldrei komið inn á borð lögreglunnar. Eða gerir löggan kannski bara ekkert í því þegar hún fær tilkynningar um frelsissviptingu og kynlífsþrælkun? Ég kannast við nokkra fréttamenn og fullyrði að ef þeir fréttu af konu sem væri innilokuð (væntanlega í húsi með gluggum og hurðum sem er læst utan frá þegar maðurinn er ekki heima til að gæta fangans) og/eða konur í kynlífsánauð, þá myndi hver einasti þeirra troða öllum upplýsingum um einkalíf fræga fólksins niður í skúffu.

Hversu mörg eru dæmin um þessa hegðun sem sögð er algeng? Eitt tilvik er í sjálfu sér of algengt því svona framferði á auðvitað ekki að eiga sér stað en fólk á heldur ekki að drepa börnin sín, kveikja í byggingum þar sem lifandi verur eru innandyra eða pína kóngulær. Það heldur því samt enginn fram að neitt af þessu sé algengt.

Ég efast um að þrælahald í skjóli hjónabands sé algengt á Íslandi. Ég efast um að mörg dæmi séu um að konum sé haldið í einangrun árum saman. Ég ætla rétt að vona að efasemdir mínar reynist réttmætar.

Eva | 9:21 | Varanleg slóð | Tjásur (3)    

Á stöðinni sátu Geir og Grani
er geigvænlegt barst þeim neyðarkall
við ameríkanska embassíið
var Osama kominn upp á pall.
’Til varna grípum’ Geir Jón kvað,
’því götuskríllinn heimar blóð.
Ofstopafullir andófsfautar
ógna nú vorri herraþjóð.’

Blýantinn greip og skýrslu skráði
skelfingu lostið yfirvald.
Sat fyrir utan sendiráðið
sjúkraliði með pappaspjald.

Kylfurnar munda kappar vorir.
Hver fær að lemja óþokkann?
Því labbandi eftir Laufásvegi
er Lárus Páll við þriðja mann.
Með skilti að vopni og víkur ei
þótt varðhundarnir flykkist að.
’Stríð er glæpur’ stendur skrifað
stéttinni ógnar þvílíkt blað.

Blýantinn greip og skýrslu skráði
skelfingu lostið yfirvald.
Sat fyrir utan sendiráðið
sjúkraliði með pappaspjald.

Mikið er uppnám innandyra
og einn hefur kúkað upp á bak
en löggurnar djarfar Lárus grípa,
léttir þá öllum óttans tak.
Þeir troða Lalla í löggubíl
og lesa honum bófans rétt
en friðardólgins fylgisveinar
flýja af hinni helgu stétt.

Blýantinn greip og skýrslu skráði
skelfingu lostið yfirvald.
Sat fyrir utan sendiráðið
sjúkraliði með pappaspjald.

Þeir drógu hann fyrir dóm og vildu
að dónanum yrði refsing gerð.
Óhlýðni hans við yfirvaldið
ámælis þótti dómnum verð.
’Vér sekan dæmum svoddan þrjót.’
Og samt hann sýnir hvergi bót.
Hann staðhæfir enn að stríð sé glæpur
og stéttina virðir ekki hót.

Eva | 15:31 | Varanleg slóð | Tjásur (1)